ईरोडमण्डलम्
| ईरोडमण्डलम् पेरियारमण्डलम् |
|||||||
| — मण्डलम् — | |||||||
in तमिळ्नाडुराज्यम् |
|||||||
| निर्देशाङ्काः | |||||||
| देशः | भारतम् | ||||||
| भूप्रदेशम् | पश्चिम तमिळ्नाडु (Kongu Nadu) | ||||||
| राज्यम् | तमिळ्नाडुराज्यम् | ||||||
| विभागः | कोयम्बत्तूरु | ||||||
| मण्डलानि | ईरोडमण्डलम् | ||||||
| उपमण्डलानि | ईरोड्, गोबिचेट्टिपाल्यम् | ||||||
| केन्द्रप्रदेशानि | ईरोड | ||||||
| बृहत्तमं नगरम् | ईरोडनगरम् | ||||||
| बृहत्तमं महानगरम् | ईरोडनगरम् | ||||||
| समीपतमं नगरम् | कोयम्बत्तूरु | ||||||
| Collector | श्री सि। कामराज् IAS | ||||||
| सांसदक्षेत्रम् | 3 | ||||||
| अधिवेशनसभा | 8 | ||||||
| जनसङ्ख्या |
२२[१] (2011[update]) • ३९७ /km2 ( /sq mi) |
||||||
| लिङ्गानुपातः | पु-51%/स्त्री-49% ♂/♀ | ||||||
| साक्षरता • Male |
72.96%% • 80.81% |
||||||
| व्यावहारिकभाषा(ः) | तमिळ् | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| समयवलयः | IST (UTC+05:30) | ||||||
| विस्तीर्णम् | ५,६९२ square kilometres ( sq mi) | ||||||
| वायुमण्डलम् • तलस्पर्षी |
• ७०० mm ( in) |
||||||
| Central location: | 11°15′N 77°19′E / 11.25°N 77.317°E | ||||||
|
सङ्केताः
|
|||||||
| जालस्थानम् | Official website of District Collectorate, Erode | ||||||
ईरोडु मण्डलं (तमिऴ् – ஈரோடு மாவட்டம்) भारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य पश्चिममण्डलेषु अन्यतमम् । अस्य केन्द्रस्थानम् ईरोडुनगरम् । १९९६ पर्यन्तम् इदं मण्डलं पेरियारमण्डलम् इति ज्ञातम् आसीत् । सेप्टम्बर् १७, १९७९ पर्यन्तम् ईरोडुमण्डलं कोयम्बत्तूरुमण्डलस्य भागः आसीत् । सुप्रसिद्धगणितज्ञस्य श्रीनिवासरामानुजस्य, समाजसुधारकस्य पेरियारस्य च जन्मस्थलम् ईरोडु ।
अन्तर्विषयाः |
भौगोलिकम् [सम्पादयतु]
ईरोडुमण्डलस्य उत्तरभागे कर्णाटकराज्यस्य चामराजनगरमण्डलम् अस्ति । पूर्वदिशि कावेरीनदी प्रवहति । कावेर्याः अपरस्मिन् तीरे सेलं मण्डलं, नामक्कल् मण्डलं, करूरुमण्डलं च अस्ति । दक्षिणसीमायां तिरुप्पूरुमण्डलम् अस्ति । कोयम्बत्तूरुमण्डलम् तथा नीलगिरिमण्डलं च पश्चिमदिग्भागे स्तः ।
कावेरीनद्याः तिस्रः उपनद्यः भवानी, नोय्यल्, अमरावती च मण्डलस्य उत्तरभागे पर्वतेषु प्रवहन्ति । पालार् नदी अत्र प्रवहन्ती अपरा प्रमुखा नदी । पालार् नदी ईरोडुमण्डलस्य कर्णाटकराज्यस्य च सीमारूपेण प्रवहति । भवानीसागरजलबन्धः, कोडिवेरिजलबन्धः च मण्डले कृषिकार्यार्थं जलव्यवस्थां कल्पयतः । पश्चिमघट्टेषु अन्तर्भूताः अनेके पर्वताः अस्मिन् मण्डले सन्ति । तेषु प्रमुखाः – चेन्निमलै, पच्चैमलै, पवऴमलै, पेरुमाळ्मलै, तलवुमलै, लक्कपुरपर्वतः च ।
जनसंख्या [सम्पादयतु]
२०११ जनगणनानुगुणं ईरोडुमण्डलस्य जनसंख्या २,२५९,६०८ । जनसंख्यादृष्ट्या भारतस्य ६४० मण्डलेषु ईरोडुमण्डलस्य २००तमं स्थानम् । अत्र जनसान्द्रता प्रतिचतुरस्ररकिलोमीटर् ३९७ अस्ति (१०३० प्रतिचतुरश्रमैल्) । २००१-२०११ दशके जनसंख्यावृद्धेः प्रमाणं १२.०५% आसीत् । अत्रत्यः पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९९२, साक्षरताप्रमाणं च ७२.९६% ।
उपमण्डलानि [सम्पादयतु]
- भवानी
- ईरोडु
- गोबिचेट्टिपाळैयम्
- पेरुन्दुरै
- सत्यमङ्गलम्
कृषिः वाणिज्यं च [सम्पादयतु]
कृषिः ईरोडुमण्डलस्य जनानां प्रमुखा जीविका । तण्डुलः, कलायः, कदली, कार्पासः, हरिद्रा, नारिकेलः, इक्षुखण्डः इत्येतानि मुख्यानि कृष्युत्पन्नानि । ईरोडुनगरम् हरिद्रानगरम् इत्येव विख्यातम् अस्ति । अत्र अत्यधिकप्रमाणस्य हरिद्रा रुह्यते । पाके उपस्करत्वेन, वस्त्रेषु वर्णकारकत्वेन च हरिद्रा उपयुज्यते ।
गोबिचेट्टिपाळैयं श्वेतकौशेय-कदली-नारिकेलोत्पादने प्रसिद्धम् । भारतदेशस्य प्रथमं स्वयञ्चालितं कौशेयतन्तूत्पादनकेन्द्रम् गोबिचेट्टिपाळैये अस्ति । ईरोडुनगरं भारतस्य वैद्युतसीवनकेन्द्रम् इत्यपि ख्यातम् । अत्र वैद्युतसीवनेन निर्मितानां कार्पासशाटिका-शयनवस्त्र-वस्त्रकट-प्रोञ्छ-कटिवस्त्रादीनां विपणयः सन्ति ।
वीक्षणीयस्थलानि [सम्पादयतु]
भवानीसागरजलबन्धः [सम्पादयतु]
अयं जलबन्धः भवानीनद्यां निर्मितः । एषः गोबिचेट्टिपाळैयपत्तनात् ३५ किलोमीटर् दूरे अस्ति । अस्य जलबन्धस्य निर्माणकार्यं १९५३तमे वर्षे समाप्तम् । अत्र बृहद् उद्यानम् अपि अस्ति ।
कोडिवेरिजलबन्धः [सम्पादयतु]
गोबिचेट्टिपाळैयात् १५ किलोमीटर् दूरे आनैकट्टुग्रामे अयं जलबन्धः अस्ति । एषः सप्तदशशतके मैसूरुमहाराजेन निर्मितः । भवानीनद्यां निर्मितः अयं जलबन्धः ।
सत्यमङ्गलवन्यप्राणिधाम [सम्पादयतु]
अन्दियूरुसंरक्षितारण्यप्रदेशः, सत्यमङ्गलवन्यप्राणिधाम च गोबिचेट्टिपाळैयतः २५ किलोमीटर् दूरे अस्ति । अत्र बहुविधाः प्राणिनः सस्यानि च जीवन्ति । पश्चिमघट्टप्रदेशस्य अस्मिन् अरण्ये अपरिमितं जीविवैविध्यं दृश्यते । अस्मिन् अरण्ये प्रायः २५०० गजाः वसन्ति । देशस्य बृहत्तमेषु गजनिवासप्रदेशेषु अयम् अपि अन्यतमः । इदम् अरण्यं व्याघ्रसुरक्षाकाननं भवेत् इत्यपि प्रयत्नः चलति । भारतीयचित्रव्याघ्रः, कृष्णसारङ्गः, मयूरः, कण्टकमृगः इत्यादयः अपि अत्र दृश्यन्ते ।
सङ्गमेश्वरदेवालयः [सम्पादयतु]
अयं देवालयः ईरोडुसन्धेः १५ किलोमीटर् दूरे भवानीक्षेत्रे अस्ति । अस्मिन् क्षेत्रे कावेरी-भवानी-अमृतवाहिनीनदीनां सङ्गमः अस्ति । अतः अयं दक्षिणदेशस्य त्रिवेणीसङ्गमः इति प्रसिद्धः । ये एतं देवालयं प्रति आगच्छन्ति तान् कोऽपि दुष्टशक्तिः न बाधते इति जनाः विश्वसन्ति । एतं देवालयं परितः शङ्खगिरिः, तिरुच्चेङ्गोडे, पद्मगिरिः, मङ्गलगिरिः, वेदगिरिः इति पञ्च गिरयः सन्ति ।
वेलायुधस्वामिदेवालयः [सम्पादयतु]
ईरोडुपत्तनात् २५ किलोमीटर् दक्षिणे शिवगिरिपत्तने अयं देवालयः अस्ति । अस्मिन् देवालये दक्षिणभारते तृतीयबृहत्तमः रथः अस्ति । चित्रापूर्णिमायाम् अत्र रथोत्सवः वैभवेन आचर्यते । अत्रत्या देवी पोन्कालियम्मन् । एषा कोङ्गु वेल्ललार् समुदायस्य कुलदेवता । पङ्गुनीमासे (मीनमासे) अस्याः देव्याः रथोत्सवः भवति ।
कोडुमुडिदेवालयः [सम्पादयतु]
तमिऴ्नाडुराज्यस्य कोङ्गुप्रदेशस्य सप्तसु तेवारस्थलेषु इदं षष्ठं स्थलम् । अत्र सुन्दरः नमच्चिवायप्पदिकं रचितवान् । अत्र ब्रह्मणः विष्णोः च पूजास्थलानि सन्ति । एतौ परमेश्वरस्य पूजां कृतवन्तौ, अतः अस्य देवालयस्य त्रिमूर्तिदेवालयः (मुम्मूर्तिगळ् तलम्) इत्यपि नाम ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः [सम्पादयतु]
- ↑ 2011 Census of India (Excel). Indian government (16 April 2011).
- ↑ www.tn.gov.in
