गुजरातराज्यम्

गुजरातराज्यम् ગુજરાત
—   राज्यम्  —
मुद्रिका
Location of Gujarat in India
गुजरातराज्यस्य भूपटः
Coordinates (गान्धिनगरम्): 23.2167°N 72.6833°E / 23.2167; 72.6833
Country	India
Established	१- मे - १९६०
राजधानी	गान्धिनगरम्
बृहत्तमं नगरम्	अहमदाबाद् जनसम्ख्या दृष्ट्या, सूरतः
मण्डलानि	२६
Government
• राज्यपालः	डा । कमल बेनिवालः
• मुख्यमन्त्री	नरेन्द्रमोदिः (भाजप)
• Legislature	Unicameral (182 seats)
• गुजरात-उच्चन्यायालयः	जस्टिस् एस् जे मुख्योपाध्यायः
विस्तीर्णता
• संहतिः	१९६ Square km ( Square mile)
क्षेत्रस्तरः	7th
Population (2011)
• संहतिः	६०
• Rank	10th
	भारतीयसर्वसाधारणकालमानम् (UTC+05:30)
ISO 3166 code	IN-GJ
मानवसम्पन्मूलम्	0.621 (medium)
HDI rank	14th (2005)
साक्षरतापरिमाणः	79.31 %
राज्यभाषा	गुजराती
जालस्थानम्	http://www.gujaratindia.com

गुजरातराज्यं भारतस्य पश्चिमे स्थित: कश्चन प्रान्त: अस्ति। पश्चिमसमुद्रतीरस्य राज्यं वर्तते गुजरात् (गुर्जरराष्ट्रम्) । मुम्बयीराजास्थानयोः मध्ये स्वेतिहासं संस्कृतिं स्वाभाविकीं सुन्दरतां च प्राप्तवान् अस्ति अयं प्रदेशः । श्रीकृष्णस्य अनेकैः पुण्यक्षेत्रैः सोमनाथमन्दिरेण च शोभितम् अस्ति इदम् राज्यम्।

गुजरातराज्यं मे मासस्य प्रथमे दिनाङ्के १९६० तमे वर्षे रचितम् । एतस्य राजधानी गान्धिनगरम् । गुजरातराज्ये २५ मण्डलानि सन्ति । राज्येस्मिन् साबरमती,माही, नर्मदा तपती नद्यः प्रवहन्ति । अरावलीपर्वतश्रेणी अस्ति । अस्मिन् गिरनार् प्रदेशे सिंहाः स्वाभाविकतया अधिकसंख्याकैः जीवन्ति इति तु विशेषः ।

राज्यस्यास्य मूलसंस्कृतिः इतिहासे दृश्यते । लोथाल् हरप्पयोः आधुनिकशैल्याः संस्कृतिः, जैनतीयं दुर्गं (२००० वर्षाणि), जुनागडसमीपस्थं अशोकचक्रवर्तिनः शिलाशासनं च । अशोकः कानिचन वर्षाणि अत्रैव व्यतीतवान् । महात्मनः गान्धिमहाभागस्य जन्मस्थानं पोरबन्दरनगरम् ।

गुजरातीयाः सात्त्विकाहारप्रियाः । अल्पाहारादिषु बहु मधुरं वर्तते । सूरतसदृश पत्तनेषु कौशेयवस्त्राणाम् उत्पादनम् भवति । करकुशलवस्तून्यपि उत्पाद्यन्ते । अतः राज्यमिदं बहु प्रसिध्दम् । अस्मिन् राज्ये अनेकानि पर्वाणि अत्यन्तम् आकर्षकाणि वर्तन्ते । एतद्विहाय धार्मिकदृष्ट्यापि गुजरातराज्यं प्रख्यातम् । सोपानवतां कूपानां रचना तु यात्रिकाणां विस्मयं जनयति । जैनानां हिन्दूजनाङ्गीयानां च पुण्यस्थलं मौण्ट् अबु । मोडेरस्थः सूर्यदेवालयः, पटाण्, गान्धीनगरं, बरोडा इत्यादयाः यात्रिकेभ्यः विविधरुपदेवानां दर्शनं कल्पयन्ति । चम्पानीर्, डाकोर् पालिटान् , गिरनारशैलः द्वारकादीनां दर्शनं सर्वस्य अपि भारतीयस्य पुण्यकारकम् ।

Aji Ambika Auranga Banas Bhadar Bhikda Bhogavo Daman Ganga Dhadhar Gautami Ghelo Hathmati Kalubhar Keri Khari Kim Lilka Lindio

Mahi Mazum Meshwo Narmada Ootavali Purna Rangholi Sabarmati Sanosari Shedhi Shetrunji Sonpari Talaji Tapi Vatrak Vishwamitri Und

सम्‍बद्धा: विषया:

कर्णावती (अहमदावाद), सूरत, भावनगरम्, गोधरा कच्छ

गुजरात राज्यस्य विभागेषु कच्छ विभाग: , सौराष्ट्र विभाग: , उत्तर गुजरात , दक्षिण गुजरात इति चत्वार: विभागा: सन्ति। गुजरातराज्यस्य विशालतमम् जनपदम् कच्छ जनपदम् अस्ति। अरबसागरस्य तटे एव स्थितम् अयं जनपदम् भौगोलिक दृष्ट्या विशिष्टमस्ति। कांडला समुद्रपत्तनम , मुँदरा पत्तनम, मांडवी पत्तनम , एते पत्तनानि सन्ति। "नारायणसरोवर" तीर्थमपि अत्रैव वर्तते । जैन तीर्थेषु "भद्रेश्वर", "72 जिनालय", "भुज" इत्यादीनी स्थलानि सन्ति। कच्छ जनपदे "स्वामिनारायण संप्रदायस्य" अनुयायिन: अपि अनेके सन्ति। भुज नगरे, अंजार नगरे, बीदड़ा , केरा , बड़दिया ग्रामेषु स्वामिनारायण संप्रदायस्य अनुयायिन: बहव: सन्ति। एतस्मिन जनपदे पटेल , रबारी , आहिर, गढवी , जत जना: निवसन्ति । कच्छजनपदीया: जना: हस्तकलायां बहु कुशला: सन्ति। कच्छ जिला भारतस्य पश्चिम भागे गुजरात राजयस्य एकम जनपदम अस्ति। भारतस्य विशालतमम जनपदम अस्ति यस्य भौगोलिक विस्तार: 45,652 कि.मी. परिमितम अस्ति। कच्छ जनपदे शुष्कता आर्द्रता उभयो: दर्शनम वयं कर्तुम शक्नुम: , ग्रीष्मकाले अत्र अतीव शुष्कता वर्तते वर्षाकाले अत्र आर्द्रता दृश्यते । “कच्छी रण” एतस्य विस्तारस्य विशेषता अस्ति। संस्कृत भाषाया: “कच्छभ” शब्दस्य उपयोग: एतदर्थम कृतमस्ति। कच्छस्य आकार: अपि कच्छभ सदृशमेव अस्ति। कच्छ रणे “लवणम” उत्पाद्यते। कच्छ जनपद: बन्नी विस्तारस्य तृणार्थम अपि बहु प्रसिद्धम अस्ति। सम्पूर्णविस्तारे सर्वत्र उन्नतम तृणम दृश्यते।

गुजरातराज्यस्य मण्डलानि

List

मण्डलस्य सूच्याङ्कः	मण्डलस्य नाम	नगरम्	जनसङ्ख्या (2001)	Population (2011)	Area (km²)	Density (/km²)
AH	अहमदाबाद्	अहमदाबाद्	५ ,८०८,३७८	७२०८२००	८,७०७	६६७
AM	अम्रेलीमण्डलम्	अम्रेली	१,३९३,२९५	१५१३६१४	६,७६०	२०६
AN	आणन्द	आणन्द	१,८५६,७१२	२०९०२७६	२,९४२	६३१
BK	बनासकाठामण्डलम्	पालम्पुर	२,५०२,८४३	३११६०४५	१२,७०३	१९७
BR	भरुच् मण्डलम्	भरुच्	१,३७०,१०४	५५०८२२	६,५२४	२१०
BV	भावनगर	भावनगर	२,४६९,२६४	२८७७९६१	११,१५५	२२१
DA	दहोडमण्डलम्	दहोड	१,६३५,३७४	२१२६५५८	३,६४२	४४९
DG	दङ्गमण्डलम्	अह्वा	१८६,७१२	२२६७६९	१,७६४	१०६
GA	गान्धिनगरमण्डलम्	गान्धिनगरम्	१,३३४,७३१	१३८७४७८	६४९	२,०५७
JA	जामनगरमण्डलम्	जामनगर	१,९१३,६८५	२१५९१३०	१४,१२५	१३५
JU	जुनागढमण्डलम्	जुनागढ	२,४४८,४२७	२७४२२९१	८,८३९	२७७
KA	कच्छमण्डलम्	भुज्]]	१,५२६,३२१	२०९०३१३	४५,६५२	३३
KH	खेडमण्डलम्	खेड	२,०२३,३५४	२२९८९३४	४,२१५	४८०
MA	मेहसाणामण्डलम्	मेहसाणा	१,८३७,६९६	२०२७७२७	४,३८६	४१९
NR	नर्मदामण्डलम्	राजपिप्ला	५१४,०८३	५९०३७९	२,७४९	१८७
NV	नवसारिमण्डलम्	नवसारि	१,२२९,२५०	१३३०७११	२,२११	५५६
PA	पटाणमण्डलम्	पटाण	१,१८१,९४१	१३४२७४६	५,७३८	२०६
PM	पञ्चमहलमण्डलम्	गोध्रा	२,०२४,८८३	२३८८२६७	५,२१९	३८८
PO	पोरबन्दरमण्डलम्	पोरबन्दर्	५३६,८५४	५८६०६२	२,२९४	२३४
RA	राजकोटमण्डलम्	राजकोट	३,१५७,६७६	३७९९७७०	११,२०३	२८२
SK	साबरकाठामण्डलम्	हिम्मतनगर	२,०८३,४१६	२४२७३४६	७,३९०	२८२
SN	सुरेन्द्रनगरमण्डलम्	सुरेन्द्रनगर	१,५१५,१४७	१७५५८७३	१०,४८९	१४४
ST	सूरत् मण्डलम्	सूरत्	४,९९६,३९१	६०१९२३१	७,६५७	६५३
TA	तापीमण्डलम्	व्यारा	७१९६३४	८०६४८९	–
VD	वडोदरामण्डलम्	वडोदरा	३,६३९,७७५	४१५७५६८	७,७९४	४६७
VL	वल्साडमण्डलम्	वल्साड	१,४१०,६८०	१७०३०६८	३,०३४	४६५

बाह्यसम्पर्कतन्तवः

• Gujarat News

Government

• Gujarat Government Website
• Department of Tourism, Government of Gujarat
• Vibrant Gujarat Website

अन्ये

• Gujarat travel guide from Wikitravel