चन्द्रशेखर वेङ्कटरामन्

चन्द्रशेखर वेङ्कटरामन्
सर्. सि.वि.रामन्
जननम्	क्रि.श. १८८८तमवर्षस्य नवेम्बर् मासस्य सप्तमदिनम् । तिरुचनापळ्ळि, तमिळुनाडुराज्यम्, भारतम्
मरणम्	क्रि.श.१९७०तमवर्षस्य नवेम्बरमासस्य २१तमदिनम् । बेङ्गळूरु कर्णाटकम् भारतम्
राष्ट्रियता	भारतीयः
शैक्षिकयोग्यता	प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयः चेन्नै ।
वृत्तिः	विज्ञानी
धर्मः	हिन्दुधर्मः
मातपितरौ	(माता) (पिता)

चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन् (तमिळ् சந்திரசேகர வெங்கடராமன்) (जीवितकालः - क्रि.श. १८८८तः १९७०पर्यन्तम्)कश्चित् भौतिकशास्त्रज्ञः आसीत्। एषः क्रि.श. १९३०तमे वर्षे नोबलपुरस्कारेण अलङ्कृतः । तस्‍य जन्‍म दक्षिण भारतस्‍य तिरुचिरापल्‍ली नामके स्‍थाने अभवत्‌। अध्ययनस्य पश्चात् एषः राजकीयवित्तविभागे कार्यम् अकरोत्‌। आशुतोष मुखोपाध्‍यायः तं कोलकाताम्‌ अनयत्‌। प्रकाशस्य प्रकीर्णविषये उत्कृष्टकार्यनिमित्तं क्रि.श. १९३०तमे वर्षे श्रेष्ठतमः नोबेल् पुरस्कारः प्रदत्तः । अस्य परिशोधनं तु अस्य नाम्नि एव रामन् प्रभावः इत्येव प्रसिद्धम् अस्ति । तस्य 'रामन् प्रक्रियायाः शोधनदिनाङ्क: (फ़ेब्रवरिमासस्य २८ तमदिनम्) अद्य भारते 'राष्ट्रीयविज्ञानदिनम्' इति आचरन्ति ।

शिक्षा संशोधनम् च

चन्द्रशेखरवेङ्कटरामन् वर्यस्य प्रारम्भिकी शिक्षा वाल्टियत् इति स्थाने अभवत् । तस्य द्वादशे वयसि प्रवेशपरीक्षाम् उत्तीय भौतिकविज्ञानविषये स्नातकपदवीं तथा स्नातकोत्तरपदवीं च मद्रास्नगरस्य प्रेसिडेन्सीमहाविद्यालयतः प्राप्तवान् । अस्मिन् महाविद्यालये क्रि.श. १९०२तमे वार्षे प्रविश्य क्रि.श. १९०४तमे वर्षे सम्पूर्णविद्यालयस्य प्रथमस्थानं प्राप्तवान् । एषः क्रि.श. १९०६तमे वर्षे मद्रास्विश्वविद्यालयतः गणितविषये प्रथमश्रेण्यां स्नातकोत्तरपदवीम् उत्तीर्णवान् । पश्चात् वेङ्कटरामन्वर्यः कोलकतायाः भाततीयवित्तीयनिगमे सहायकवित्तीयव्यवस्थापकत्वेन उद्योगम् आरब्धवान् । किन्तु अस्मिन् कार्ये अस्य रुचिः नासीत् । अतः क्रि.श.१९१७तमे वर्षे सर्वकारीयसेवार्थं त्यागपत्रं दत्तवान् । पश्चात् इण्डियन् असोसियेषन् फार् कल्टिवेशन् आफ् सैन्स् इति स्वीयं भौतिकविज्ञानसङ्घटनम् आरब्धवान् । शोधकर्ये अस्य आतीव रुचिं दृष्ट्वा कोलकताविश्वविद्यालयस्य कुलप्तिः सर् आशुतोष मुखर्जी भौतिकविज्ञानस्य विभागप्रमुखत्वेन कार्यं कर्तुम् अनुरोधं कृतवान् । भौतिकविज्ञानस्य संशोधस्यस्य फलरूपेण कलकताविश्वविद्यालयात् डि.एस्सी पदवीं प्राप्तवान् । क्रि.श. १९२४तमे वर्षे फेलो आफ् रायल् सोसैटी इत्यस्य सदस्यत्वेन निर्वाचितः अभवत् । क्रि.श. १९३०तमे वर्षे रामन् प्रभावः इति अस्य संशोधनार्थं नोबेल पारितोषिकम् इति जगतः सर्वश्रेष्ठं पुरस्कारं एषः क्रि.श. १९४८तमे वर्षे सेवायाः निवृत्तः रामन् शोधसंस्थानम् इति सङ्घटनं बेङ्गळूरुनगरे संस्थाप्य तत्र शोधरतः अभवत् । क्रि.श. १९५४तमे वशे भारतसर्वकारेण भारतरत्नम् इति प्रशस्त्या भूषितः । क्रि.श. १९५७तमे वर्षे लेनिन् शान्तिपुरस्कारः अपि अस्य कण्ठं समलङकरोत् ।

बाह्नानुबन्धाः

• नोबल-पुरस्कार संदर्भ: