आनन्दरामबरुआ

आनन्दरामबरुआ
जन्म	१८५०  उत्तर गुवाहाटी
मृत्युः	१८८९
वृत्तिः	साहित्यकारः, Lexicographer, बैरिस्टर

आनन्द आङ्ग्ल: Ananda Ram Baruah ; १८५०–१८८९) संस्कृतविद्वान् आसीत् । सः प्रथमः असमिया भारतीय - प्रशासनिक - सेवायां (ICS) , प्रथमः स्नातकः अधिवक्ता च आसीत् । तेन संस्कृते रचितानि ग्रन्थानि विश्वस्य विद्वद्भिः अत्यन्तं प्रशंसितानि अभवन् । कार्यकौशलात् सामान्यजनानां प्रति दयाभावाच्च आनन्दराम् बरुआ प्रसिद्धः आसीत्। यद्यपि सः पाश्चात्यसंस्कृतेः प्रभावः आसीत् तथापि तस्य भारतीय-इतिहासस्य प्रति अपि अगाधः आदरः आसीत् । संस्कृतभाषायां तस्य कृतिः पाश्चात्यविषयतायुक्तस्य संस्कृतभाषायाः प्रथमः संक्षिप्तविवरणः आसीत् । उल्लेखनीयं यत् सः असमियाभाषायां किमपि पुस्तकं न लिखितवान् .

जन्म तथा शिक्षा

आनन्दराम बरुआ उत्तरगुवाहाटीराजदुवारनगरे जन्म प्राप्नोत् । सः मजिन्दर बरुआ कुटुम्बस्य गर्ग्राम बरुआ इत्यस्य पुत्रः आसीत् । तस्य मातुः नाम दुर्लोवेश्वरी बरुआ आसीत् । तस्य परशुरामः, जानकीराम बरुआ इत्येतौ अग्रजौ आस्ताम् । आनन्दराम बरुआ गर्ग्राम बरुआ इत्यस्य चतुर्णां बालकानां तृतीयः आसीत्, सः बहूनि वर्षाणि यावत् सदरमिन् पदे दायित्वं निर्वहणं कृतवान्।,

आनन्दराम बरुआ प्रथमवारं संस्कृतभाषायां शिक्षितः । सः एकः तेजस्वी छात्रः आसीत् । १४ वर्षे कलकत्ताविश्वविद्यालयस्य चयनपरीक्षां उत्तीर्णं कृत्वा कोलकाता-नगरस्य प्रेसिडेंसी-महाविद्यालये एफ.ए.- पठनाय प्रवेशं प्राप्तवान् । प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयस्य शिक्षकः सर गुरुदास: बन्ध्योपाध्यायः आनन्दराम बरुआ इत्यस्य विषये अवदत् यत्, "१८६५ तमे वर्षे प्रेसिडेन्सी महाविद्यालये अनेके उज्ज्वलाः छात्राः आसन्, येषु आनन्दराम बरुआ सर्वाधिकं तेजस्वी आसीत् सः १८६६ तमे वर्षे एफ.ए. कलकत्ताविश्वविद्यालयात् स्नातकः परीक्षायां तृतीयस्थानं प्राप्तवान् । ततः सः उच्चशिक्षायाः छात्रवृत्त्या इङ्ग्लैण्डदेशं गतः ।

१८६९ तमे वर्षे आनन्दराम बरुआ इङ्ग्लैण्ड्देशे पादं स्थापितवान् । सः लण्डन् विश्वविद्यालये विज्ञानस्य अध्ययनं कृतवान्, मध्यमन्दिरस्य विधिशास्त्रस्य अध्ययनं कृतवान् | तस्मिन् एव काले सः सहायकरूपेण प्रशासनिकसेवायां सम्मिलितः । १८७० तमे वर्षे सः ICS परीक्षायां उत्तीर्णः अभवत् . सः १८७१ तमे वर्षे विधिपरीक्षायां उत्तीर्णः अभवत्; सः बी. उपाधिः तस्मिन् एव वर्षे ।

सेवावर्षेषु अपि आनन्दराम बरुआ अध्ययनं न त्यक्तवान् । सः कार्यकाले कार्यालये पुस्तकानि पठितवान् इति कथ्यते । सः स्वस्य सर्वकारीयसेवाया सह अध्ययनं निरन्तरं कृतवान् । १८८१ तमे वर्षे सः संस्कृतस्य विशालं व्याकरणं लिखितुं योजनां कृतवान् . सः पुनः लण्डन्-नगरं गत्वा अस्य व्याकरणस्य सूचनां संग्रहीतुं गतः, यत् १२ खण्डैः युक्तं भविष्यति, प्रत्येकं १००० पृष्ठानि सन्ति । ब्रिटिश-सङ्ग्रहालये प्रायः वर्षद्वयं यावत् संरक्षितानां विविधानां पुस्तकानां शिलालेखानां च अध्ययनं कृत्वा पुस्तकस्य सामग्रीसङ्ग्रहं कृत्वा १८८३ तमे वर्षे अक्टोबर्-मासे भारतं प्रत्यागतवान् ।

कर्मजीवनम्

सेवावर्षेषु अपि आनन्दराम बरुआ अध्ययनं न त्यक्तवान् । सः कार्यकाले कार्यालये पुस्तकानि पठितवान् इति कथ्यते । सः स्वस्य सर्वकारीयसेवाया: सह अध्ययनं निरन्तरं कृतवान् । १८८१ तमे वर्षे सः संस्कृतस्य विशालं व्याकरणं लिखितुं योजनां कृतवान् । सः पुनः लण्डन्-नगरं गत्वा अस्य व्याकरणस्य सूचनां संग्रहीतुं गतः, यत् १२ खण्डैः युक्तं भविष्यति, प्रत्येकं १००० पृष्ठानि सन्ति । ब्रिटिश-सङ्ग्रहालये प्रायः वर्षद्वयं यावत् संरक्षितानां विविधानां पुस्तकानां शिलालेखानां च अध्ययनं कृत्वा पुस्तकस्य सामग्रीसङ्ग्रहं कृत्वा १८८३ तमे वर्षे अक्टोबर्-मासे भारतं प्रत्यागतवान् ।

१८८५ तमे वर्षे आनन्दराम बरुआ कलकत्ताविश्वविद्यालयस्य फेलो निर्वाचितः, तथा च सः कला-शाखया सह सम्बद्धः आसीत्।

आनन्दराम बरुआ अतीव दयालुः पुरुषः इति प्रसिद्धः अस्ति । सः ग्रामेषु गच्छन् शकटेन किञ्चित् भोजनं गृहीतवान् इति कथ्यते । सः तत्कालीनबङ्गालस्य दरिद्रतमेषु कृषकेषु वितरितवान् । बङ्गालस्य (अधुना बाङ्गलादेशः ) विभिन्नेषु भागेषु विद्यालयाः, महाविद्यालयाः, तडागाः च तस्य नामकरणं कृतवन्तः । सः कार्यस्थले कार्यकुशलतायाः कारणात् सर्वकारस्य विश्वासं प्राप्तुं समर्थः अभवत् ।

१८८७ तमे वर्षे द्वितीयवारं बङ्गालस्य नोआखालीमण्डले स्थानान्तरितः अभवत् ।

आनन्दराम बरुआ अतीव दयालुः पुरुषः इति कथ्यते । सः ग्रामेषु गच्छन् शकटेन किञ्चित् भोजनं गृहीतवान् इति कथ्यते । सः तत्कालीनबङ्गालस्य दरिद्रतमेषु कृषकेषु वितरितवान् । बङ्गालस्य (अधुना बाङ्गलादेशः ) विभिन्नेषु भागेषु विद्यालयाः, महाविद्यालयाः, तडागाः च तस्य नामकरणं कृतवन्तः । सः कार्यस्थले कार्यकुशलतायाः कारणात् सर्वकारस्य विश्वासं प्राप्तुं समर्थः अभवत् ।

सम्मानः

• उच्चमाध्यमिकविद्यालयशिक्षणपरीक्षायां ये उत्तमं प्रदर्शनं कृतवन्तः तेषां कृते असमसर्वकारेण तस्य सम्मानार्थं आनन्दरामबरुआपुरस्कारस्य स्थापना कृता अस्ति। प्रथमविभागे उत्तीर्णानां मध्ये एषः पुरस्कारः वितरितः भवति । छात्राः नगदं वा लैपटॉप् (पूर्वं सङ्गणकम्) वा प्राप्नुवन्ति ।
• आनन्दराम बरुआ सेतुः, गुवाहाटी-देशस्य चानमारी-नगरे स्थितः उड्डयन-मार्गः तस्य नामधेयेन अस्ति, असम-देशस्य बहवः मार्गाः, शैक्षणिक-संस्थाः, छात्रावासाः, उद्यानानि च तस्य नामधेयेन निर्मिताः सन्ति ।