उग्रतारामन्दिरम्
| श्रीउग्रताराभगवतीमन्दिरम् | |
|---|---|
[[File: |280px|alt=|उग्रताराभगवतीमन्दिरम्]]उग्रताराभगवतीमन्दिरम् | |
|
| |
| भौगोलिकस्थितिः: | २९°१७′उत्तरदिक् ८०°२९′पूर्वदिक् / 29.29°उत्तरदिक् 80.48°पूर्वदिक्निर्देशाङ्कः : २९°१७′उत्तरदिक् ८०°२९′पूर्वदिक् / 29.29°उत्तरदिक् 80.48°पूर्वदिक् |
| नाम | |
| शुद्धनाम: | उग्रतारा माता |
| अवस्थितिः | |
| देशः: | नेपाल |
| राज्यम्/प्रदेशः: | महाकाली |
| मण्डलम्: | डडेल्धुरा |
| अवस्थितिः: | अमरगढी, डडेल्धुरा |
| स्थापत्यकला संस्कृतिश्च | |
| मुख्यदेवः/देवी: | भगवती |
| प्रमुखोत्सवः: | कार्तिक शुक्ल पुर्णिामाको दिन महापुजा तथा ठूलो जात्रा |
| स्थापत्यशैली: | प्यागोडा |
उग्रतारामन्दिरम् सुदूरपश्चिमप्रान्ते प्रसिद्धं धार्मिकपर्यटनमन्दिरम् अस्ति । अयं मन्दिरः डडेल्धुराः पश्चिमदिशि प्रायः चतुःकिलोमीटर् दूरे अमरगढीनगरपालिका-७ इत्यत्र स्थितः अस्ति । एतत् मन्दिरं नेपालस्य सुदूरपश्चिमे नव भगवतीमन्दिरेषु अन्यतमं मन्यते । इदं पगोडाशैल्या निर्मितम् अस्ति । हिन्दुधर्मस्य धार्मिकमहत्त्वपूर्णं मन्दिरम् अस्ति, कला-वास्तुकलाभिः अपि समृद्धम् अस्ति । पार्वतीदेव्याः मूर्तिः अस्य मन्दिरस्य मुख्यमूर्तिः अस्ति ।
तस्य उत्पत्तिविषये आख्यायिका
[सम्पादयतु]मन्दिरं यत्र अस्ति तस्य स्थानस्य समीपे लतौली ग्रामे साङ्कीजनाः बहुवर्षपर्यन्तं निवसन्ति स्म । वर्तमान स्थलाकृतितः एतत् स्पष्टम् अस्ति । लतौली-नगरस्य सान्की-जनजातयः वर्तमानस्य मन्दिरस्य परितः कृषिकार्यं कुर्वन्ति स्म । एकदा तस्यामेव सांकी (साँकी) जातिः कृषकः हलं कर्षति स्म, तदा शिलायां हलस्य राशी कर्षितः, शिलातः रक्तस्य निरन्तरधारा प्रवहति स्म । तत् दृष्ट्वा कृषकः स्वेन आनीतं भोजनं रक्तस्रावक्षेत्रे प्रयोजयित्वा रक्तस्रावः निवृत्तः । ततः तस्य शिलास्य सुरक्षिततां कृत्वा उग्रतारा भगवतीमन्दिरस्य निर्माणं जातम् ।
पश्चात् डोटीराजेन नागमल्लेन अस्य मन्दिरस्य नवीनीकरणं कृतम्, राजा बीरेन्द्रः अपि अग्रे नवीनीकरणे साहाय्यं कृतवान् ।[१]
स्थानीयस्य विश्वासः
[सम्पादयतु]सा स्थानीया उर्वरता-धन-देवी इति मन्यते अतः अस्य प्रदेशस्य जनानां अतीव पूज्यः अस्ति । परस्परं सम्पर्कं त्यक्तवन्तः मित्राणि बन्धुजनाः च एकत्र आनेतुं, ग्रामजनानां प्राकृतिकविपदानां रक्षणाय च साहाय्यं करोति इति अपि सा विश्वासः अस्ति उग्रतारा-मन्दिरं सुदूर-पाश्चात्य-कला-वास्तुकलायोः अतीव आकर्षकं, सुन्दरं संयोजनम् अस्ति ।
प्रसिद्धाः उत्सवाः आचरन्ति स्म
[सम्पादयतु]बैसाखपूर्णिमा, नवरात्रि, माघे सक्रान्तिः, कार्तिकपूर्णिमा च मुख्याः उत्सवाः उग्रतारा मन्दिरे आचर्यन्ते, एतेषु अवसरेषु नेपालतः, भारतात् अपि सहस्राणि तीर्थयात्रिकाः भगवतः पूजार्थम् अत्र आगच्छन्ति।