जयतु संस्कृतम् आन्दोलनम्

जयतु संस्कृतम् आन्दोलनं नेपालस्यैतिहासिक सांस्कृतिक राजनीतिकश्चान्दोलनम्। रानीपोखरी संस्कृतपाठशालाया तीनधारासंस्कृतपाकशालानाम्ना छात्रावासात् उत्थित एतत् आन्दोलन २००४ विक्रमाव्द आन्दोलनम् तथा राणाशासन पतनकारणं असृज्यत्। एतत्प्रभावादेव २००७ विक्रमसंवत्सरे (१९५१ ख्रिस्ताव्दे) नेपाले प्रजातन्त्र स्थापितं।

पुरा नेपालदेशे जनाः ग्रामेग्रामेस्थिता गुरुकुलं गत्वा पठन्तिस्म । राणाशासनकाले शिक्षावस्था सम्यक नासित्। यदा जना पठन्ति चेत् ते ज्ञानी भवन्ति तदा एकतन्त्रीय राणाव्यवस्थाया विरोध कुर्वन्ति इति तेषां संशय। अतएव ते पाठशाला स्थापनाय व्यवधानं कुर्वन्तिस्म तथापि जनाः यत्नेन, इच्छाबलेन च देशस्य अनेकस्थाने कानिचन संस्कृतपाठशालाः स्थापिताः। तान्मध्ये श्री ३ धीरशम्शेरेण १९३४ विक्रमाव्दे स्थापिता रानीपोखरी संस्कृत पाठशालायाम् संस्कृतं तदन्तर्गतान् नैकाविषयांश्च पठन्ति स्म जनाः। उपलब्धता प्यत्र कारणं विभावनीयम् । तत्र भूगोलेतिहासगणितार्थशास्त्रादिविषया नान्तर्भवन्ति स्म । तदानीन्तनो नेपालसर्वकारःविषयानिमान् पाठ्यक्रमे सन्निवेश्य तान् न सम्बोधयति स्म । साधारणीमिमामपि याच्ञां पूरयितुं नेच्छति स्म राणासर्वकारः। तेषां व्यवस्थार्थं वि.सं.२००४ वत्सरे श्रीभद्रशर्मा अच्युतराज रेग्मी राजेश्वर देवकोटाप्रभृतिभिः जयतु संस्कृतमितिनाम्ना आन्दोलनं प्रारब्धम् । स समय उपनिवेशावसानस्य अधिनायकतानिरासस्य चानुकूलःसमय आसीत् । अयमपि तदान्दोलने कारणतामभजत् ।