दान्युबवाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकः

शोएन्ब्रुन् इत्याख्यं नौकायानं, यत् विक्रमसंवत् १९६९ तमे वर्षे निर्मितम्, पूर्वं प्रथमदान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानस्य प्रदर्शकनौका इति प्रसिद्धम्, अपि च दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकैः संचालनं कृतम्।

दान्युबवाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकः (जर्मन: Donaudampfschiffahrtsgesellschaftskapitän) इत्येतत् नामपदसमासरूपं जर्मनभाषायां प्रसिद्धं दीर्घसमासपदं यत् औपचारिकतया न स्वीकृतम्, किन्तु १८८६ तः १९४८ पर्यन्तं (विक्रमसंवत् १९४३–२००५) विद्यमानस्य प्रथमदान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानस्य (DDSG इत्याख्यस्य) नौकानायकं सूचयति।

१९९६ तमे वर्षे (विक्रमसंवत् २०५३) वर्णविन्याससुधारणानन्तरं, मूलसंस्थानस्य विघटनात् परं, एषः पदः त्रयाणां 'फ्' वर्णानां प्रयोगेण पुनः विन्यस्तः दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकः इति। पूर्वं त्रयः 'फ्' वर्णाः केवलं पदविभागे दृश्यन्ते स्म।

एषः पदः जर्मनभाषायां बहुसमासपदानां निर्माणस्य लोकप्रियं उदाहरणं मन्यते।

भाषासम्बद्धं विवेचनम्

रूपान्तरम्

एषः दीर्घसमासः भाषाशास्त्रविज्ञाने, संगणकभाषाशास्त्रे च, विशेषतः कोशनिर्माणे, अनुवादयन्त्रेषु, अन्वेषणप्रश्नेषु च समस्याजनकः। ऑस्ट्रियादेशे, यत्र एषः संस्थानं स्थितम्, एषः पदः प्रमुखं उदाहरणं मन्यते।

एषः समासः शब्दक्रीडायाः आरम्भबिन्दुरूपेण अपि प्रयुज्यते, यत्र कृत्रिमदीर्घसमासपदानि निर्मीयन्ते, यथा-

• दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकप्रशिक्षार्थिपदविः
• दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायककक्षागुहछिद्रम्
• दान्युब्-वाष्पनौकायानविद्युत्प्रधानकार्यशालानिर्माणाधीनकर्मचारीसंस्था
• उत्तरदान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकशिरोवस्त्रचिह्नम्

एते समासपदानि व्याकरणतः यथासम्भवम् शुद्धानि, यद्यपि कृत्रिमनिर्मितानि।

पददीर्घतायाः कीर्तिः

दान्युब्-वाष्पनौकायानविद्युत्प्रधानकार्यशालानिर्माणाधीनकर्मचारीसंस्था इत्येतत् पदम् गिनेस्-कीर्तिपुस्तके ७९ वर्णैः जर्मनभाषायाः दीर्घतमं प्रकाशितं पदम् इति निर्दिष्टम्। वर्णविन्याससुधारणानुसारं एषः पदः ८० वर्णयुक्तः अभवत्। तथापि, एतादृशी संस्था कदापि न स्थापिताभवत्, एषः पदः केवलं दीर्घतायाः कृते निर्मितं कल्पितपदं इति मन्यते।

यथार्थतः प्रमाणितं पदम् अस्ति—गोरस-मांस-लेबल-निरीक्षण-कर्तव्य-हस्तान्तरण-विधानम् (६३ वर्णानि), यत् मेक्लेनबर्ग्-वोर्पोम्मेर्न् इत्यस्मिन् प्रदेशे विक्रमसंवत् २०५६ तमे वर्षे प्रवृत्तम्, विक्रमसंवत् २०७० तमे वर्षे निरस्तम्।

एवं च—भूमिसम्पत्तिसञ्चार-अनुमतिप्राधिकरण-हस्तान्तरण-नियमः (६७ वर्णानि), यः विक्रमसंवत् २०६० तमे वर्षे प्रवृत्तः, विक्रमसंवत् २०६४ तमे वर्षे निरस्तः।

सांस्कृतिकग्रहणम्

वोल्फ्गाङ् मेञ्जेल् इत्यनेन बालानां कृते रचिते लघुपाठे "भाषायाः दीर्घतमं पदम्" इत्यस्मिन् उत्तरदान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकः इत्येतत् पदम् निर्दिष्टम्। सः क्रमशः पदस्य अवयवान् व्याख्याय "उत्तर-" इत्येतत् योजयति, यतः नौकाः केलहाइम् पर्यन्तं गच्छन्ति।

यद्यपि एषः पदः सामान्यवाक्यप्रयोगे कदापि न प्रयुक्तः।

पारिस्-नगरजाता लेखिका मिशेल् मेतैल् इत्यनेन एषः पदः विक्रमसंवत् २०२९ तमे वर्षे वियन्नगरे ज्ञातः, यत्र सा जर्मनभाषाशास्त्रं पठति स्म। फ्रान्सीसीभाषायां अनुवादे एषः पदः Le capitaine de la compagnie des voyages en bateau à vapeur du Danube इत्येव।

एषात् प्रेरणा लब्ध्वा सा षड्वाचकपदानां छन्दः निर्मातुं आरब्धवती, यत्र प्रत्येकश्लोके अग्रे नवं पदं योजयति, पश्चात् अन्त्यं पदं विलोपयति।

एषः सम्पूर्णः जर्मनपदसमुच्चयः "दान्युब्-पद्यशृङ्खला" इत्याख्यया प्रसिद्धः, यः २८८८ श्लोकैः युक्तः, यतः दान्युब्-नदी तावत् किलोमीटर्-दीर्घा इति मन्यते। एषः सा निर्मातुं आरब्धवती "अनन्तकाव्यम्" इत्याख्यं महाप्रकल्पम्, यत्र क्रियापदानि न दृश्यन्ते, अन्यभागाः फ्रान्सीसी, प्राचीनफ्रान्सीसी, चीनी, आङ्ग्लभाषायां च लिखिताः। विक्रमसंवत् २०६१ तमे वर्षे एषः ग्रन्थः २५००० श्लोकैः युक्तः, यः २.६६ योजनाः दीर्घायां पत्रपट्टिकायां स्थितः।

पदप्रसारइतिहासः

एषस्य पदस्य प्रसाराय समनामकः ताङ्गो-गीतं अपि कारणम्, यः वियन्नगरे वसतां एरिक् मेदर् (पद्यलेखकः) तथा कार्ल् लूबे (संगीतकारः) इत्येताभ्यां विक्रमसंवत् १९९३ तमे वर्षे रचितम्। एषः गीतं लुड्विग् डोब्लिङ्गर् इत्यस्मिन् वियन्नगरस्थिते संगीतप्रकाशनसंस्थायां प्रकाशितम्।

गीतस्य विषयः—दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकस्य प्रेमजीवनम्। सर्वे दान्युब्-नद्यां नौकायात्रां कर्तुं इच्छन्ति, किन्तु भाग्यं रक्षतु "कदाचित् अन्ते नौकानायकः न भवेत्"। वेशभूषा आकर्षकं करोति, स्त्रियः मोहिताः, किन्तु सः नगरात् नगरं गच्छति, स्थायित्वं न लभते। दीर्घपदनाम्नः कारणेन कोऽपि युवती पत्रं लिखितुं न इच्छति।

गीतस्य पुनरावृत्तिपदं आरभते—"दान्युब्-वाष्पनौकायानपरिवहनसंस्थानाध्यक्षनौकानायकस्य गीतं यावत् रमणीयं, तावत् अन्यत् न किञ्चन।"

जालसंयोगसूत्राणि

• egerlandermusikanten॰nl Archived २०१९-०९-०६ at the Wayback Machine इत्यस्मिन् जालपृष्ठे गीतपाठः उपलब्धः।