दिव्य धर्म यज्ञ दिवस:

दिव्य धर्म यज्ञ दिवसः संतरामपालजीमहाराजस्य अनुयायिभिः प्रतिवर्षं आचर्यते धार्मिकः, सामाजिकः, दानात्मकः च उत्सवः अस्ति। त्रिदिवसीयकार्यक्रमे विशालभण्डारः (निःशुल्कसामुहिकभोजनम्), सत्संगः, नामदीक्षा: (दीक्षा), रक्तदानशिविराणि, सामाजिकक्रियाकलापाः च सन्ति। सम्पूर्णे भारते विभिन्नेषु सतलोकाश्रमस्थानेषु युगपत् आयोजनं भवति। अस्य उत्सवस्य उत्पत्तिः कबीरपरम्परायां वर्तते। कबीरसाहबः काशीनगरे त्रिदिनेषु १८ लक्षं सन्तं पोषितवान् इति विश्वासः अस्ति। अद्य कबीरस्य मार्गेण प्रेरितः अयं दिवसः सच्चिदानन्दस्य समाजसेवायाश्च आधुनिकरूपत्वेन आचर्यते।

इतिहासः उत्पत्तिश्च

पौराणिक कथा

परम्परानुसारं विक्रमसंवत् १५७० तमे वर्षे (प्रायः १५१३ ई.) कबीरसाहबः "केशवबञ्जरा" इत्यस्य वेषेण काशीनगरे त्रिदिवसीयभोजनस्य आयोजनं कृतवान् । सप्तविधैः मिष्टान्नैः, पुरीभिः, हल्वा, खीरैः, दधिभिः च १८,००,००० साधूनां उपचारः कृतः इति कथ्यते । अनुयायिनः एतत् "दिव्यधर्मबलिदानम्" इति पश्यन्ति।

संस्थागतविकासः

आधुनिककाले इयं परम्परा सन्त रामपाल जी महाराजस्य सतलोक आश्रमेषु पुनः आरब्धा। संगठनेन वेबसाइट अनुसारं वर्षे २०२५ मध्ये अस्य ५१२ तमः आयोजनं ४-६ नवेम्बर मासे निर्धारितम् अस्ति। तस्मात् पूर्वं ५११ तमः आयोजनं २०२४ मध्ये अभवत्। अनेन स्पष्टं भवति यत् इयं परम्परा आधुनिककाले सुसंगठितरूपेण पुनः स्थापिताऽस्ति तथा च अद्य भारतस्य अनेकेषु राज्येषु नेपालदेशे च प्रसृता अस्ति।

मुख्य क्रियाकलापाः आयोजनानि च

(क) भंडारव्यवस्थातं

त्रिदिनेषु श्रद्धालुभ्यः "मोहनभोजनं" प्रदीयते, यस्मिन् घृतनिर्मितानि मिष्टान्नानि यथा लड्डुकाः, जलेब्यः, हलवः, क्षीरं (खीर) च पूरिका च समाविष्टानि भवन्ति। आयोजनस्थले विशालः रसोईगृहः, जलोपलब्धता, वासव्यवस्था, पृथक्-पृथक् निवासक्षेत्राणि च श्मश्रू-टोकनव्यवस्था च क्रियते।

(ख) सत्संग व पाठ:

सतलोकाश्रमेषु "अमरवाणी" "अमरग्रन्थः" वा अखण्डपाठः प्रवर्तते। सन्त रामपालजी महाराजः तस्य प्रतिनिधिः वा प्रवचनानि ददाति। भण्डारस्य भोजनं "प्रसादरूपेण" वितीर्यते।

(ग) नामोपदेशः समाजसेवा च

एतेषु त्रिषु दिनेषु:-

• नामदीक्षा दीयते
• रक्तदानशिविराणि आयोजितानि भवन्ति
• दहेजमुक्तसामूहिकविवाहाः (रमैणि:) आयोजिताः भवन्ति

एताभिः गतिविधिभिः आयोजनं धार्मिककर्मणा सह समाजसेवारूपं धारयति।

संगठनम् उपस्थितिश्च

दिव्यधर्मयज्ञदिवसस्य प्रबन्धनं "सतलोकाश्रम" नेटवर्केन क्रियते। भारतवर्षे अस्य ११ प्रमुखाः केन्द्राणि - यथा धानानाधाम (हरियाणा), भिवानी, कुरुक्षेत्रम्, मुण्डका, सोजत, उत्तरप्रदेशः, खमाणां, इन्दौर, महाराष्ट्र, आदयः - तथा एकं नेपालदेशस्य जनकपुरे अस्ति।

आयोजनेऽस्मिन् लक्षाधिकाः श्रद्धालवः सम्मिलिताः भवन्ति। सत्सङ्गस्य साक्षात्प्रसारणं यूट्यूब, फेसबुक, साधनाटीवि इत्यादिषु चैनलेषु क्रियते। परन्तु स्वतन्त्रस्रोतैः प्रतिभागिनां सटीकसङ्ख्या न प्रमाणीक्रियते।

धार्मिकमहत्त्वं शिक्षाश्च

संतरामपाल महाराजस्य शिक्षाणां सम्बन्धे

अयं आयोजनं सन्त रामपाल महोदयस्य शिक्षाभिः सह सिद्धान्तिकसंगठनात्मकयोः उभयोः स्तरयोः सम्बद्धम् अस्ति।

• सिद्धान्तरूपेण अयं कबीर साहेबं "परमेश्वर" इति अवधारणायाः आधारेण अस्ति।
• संगठनात्मकरूपेण अयं सन्त रामपाल महोदयस्य आश्रमाणां वार्षिकः प्रमुखः कार्यक्रमः अस्ति।
• भक्त्या सह अयं सामाजिकसुधारस्य अपि प्रतीकः अस्ति — यथा नशात्यागः, दहेजमुक्तविवाहः, रक्तदानादयः।

व्यापकधार्मिकसन्दर्भः

भारतवर्षे सामूहिकभण्डारायज्ञदिवसादयः परम्पराः विविधासु पन्थेषु दृश्यन्ते। इदं आयोजनं तस्याः परम्परायाः आधुनिकाभिव्यक्तिः अस्ति, यस्मिन् "त्रिदिननिरन्तरसेवा" "सत्यभक्त्योः" च संयोजनं दृश्यते।

सांस्कृतिकसामाजिकप्रभावः

• आयोजनात् अनुयायिषु सामाजिकैकता पारस्परिकसहयोगभावना च विकसितः भवति।
• निःशुल्कभोजनं रक्तदानं दहेजमुक्तविवाहश्च सामाजिकसुधारस्य प्रतीकानि सन्ति।
• एतेषु आयोजनेन सङ्घटनं स्वस्य संरचनात्मिकतकनीकीक्षमताम् (स्वयंसेवक, प्रसारणं, आपूर्तिं) अपि सशक्तं करोति।
• नेपालसहितं विविधेषु राज्येषु अस्य प्रसारः अस्य आन्दोलनस्य व्यापकपहुँचं दर्शयति।