देवनागरीऽङ्काः

देवनागरी-अङ्काः ते लिपिचिन्हाः सन्ति ये देवनागरीलिपौ संख्या-लेखनार्थं प्रयुज्यन्ते। एषा लिपिः उदीच्य-भारतीयभाषासु प्रामुख्येण उपयुक्ता अस्ति। एते दशमलव-संख्याः लिखितुं प्रयुज्यन्ते, पाश्चात्य-अरबी-अङ्कानां स्थाने।

तालिका

आधुनिककाले हिन्दी, मराठी, नेपाली इत्यादिषु भाषासु देवनागरीलिपेः मानकस्वीकारः जाता; तस्मात् पूर्वे ताः क्रमशः कैथी-लिप्या, मोडि-लिप्या, नेपाल-लिप्या च उपयोगेन लिखिताः आसन्।

आधुनिक देवनागरी	पाश्चात्य-अरबी	संख्या-शब्दः
		संस्कृतं (मूलः)	हिन्दीः	मराठीभाषा	नेपाली
०	0	शून्य (śūnya)	शून्य (śūnya)	शून्य (śūnya)	सुन्ना (sunnā)
१	1	एक eka	एक (ek)	एक (ek)	एक (ek)
२	2	द्वि dvi	दो (do)	दोन (don)	दुइ (dui)
३	3	त्रि tri	तीन (tīn)	तीन (tīn)	तिन (tīn)
४	4	चतुर् catur	चार (cār)	चार (cār)	चारि (cāri)
५	5	पञ्च pañca	पाँच (pāñc)	पाच (pāch)	पाँच (pānch)
६	6	षट् ṣaṭ	छह (chah)	सहा (sahā)	छअ (chaā)
७	7	सप्त sapta	सात (sāt)	सात (sāt)	सात (sāt)
८	8	अष्ट aṣṭa	आठ (āṭh)	आठ (āṭh)	आठ (āṭha)
९	9	नव nava	नौ (nau)	नऊ (naū)	नअ (nā)

“शून्य” इति शब्दः अरबीभाषायाम् उद्भूय ‘सिफ्र्’ इति रूपेण प्रविष्टः, यः भावतः “किमपि नास्ति” इति अर्थं वहति। एतत् नाम् पाठे मध्ययुगीन-लातिनभाषया आगतसंज्ञया युरोपीयभाषासु विस्तारितम्।

रूपान्तरेषु विविधताः

संस्कृत-पूर्व-अरबी-संख्यानां तुलना।

देवनागरी-अङ्कनियमानां बाह्यरूपाणि भौगोलिके क्षेत्रे वा कालखण्डे अनुयायिनि भिन्नानि स्युः। केचन एतेषां रूपानां उदाहरणानि प्राचीन-संस्कृत-साहित्येऽपि दृश्यन्ते।

१	सामान्यं	नेपाली	1
५	"बाम्बे" संस्करणम्	"कलकत्ता" संस्करण	5
८	"बाम्बे" संस्करणम्	"कलकत्ता" संस्करण	8
९	सामान्यं	नेपाली संस्करण	9

नेपालीभाषायाम् ५, ८, ९ इत्येतावत् अङ्काः आधुनिकदेवनागरी-अङ्कानां तुलने किञ्चित् भिन्नरूपेण लिख्यन्ते। नेपालीलेखनपद्धतौ कतिपय पुरातन-देवनागरी-रूपाणि अङ्कलेखनाय अपि जीवन्ति, यथा ५ ८ ९ इत्यादीनां विशिष्टरूपाणि।