पुरुषोत्तमदेव:

पुरुषोत्तमदेवः (१४६८–१४९७ ई.) ओडिशा-नगरस्य गजपतिवंशस्य द्वितीयः महान् सम्राट् इति मन्यते । कपिलन्द्रदेवस्य उपयुक्तः उत्तराधिकारीरूपे सः गजपतिवंशस्य, विशेषतः ओडिशादेशस्य उत्तरभागस्य च उन्नतिं कृतवान् । सः स्वस्य बलेन, बुद्ध्या, व्यक्तित्वेन च सूर्यवंशस्य गजपतिषु असाधारणः शासकः इति स्थापितः । सः तथाकथितायाः काञ्ची-कावेरी- आख्यायिकायाः मुख्यनायकः आसीत् । दक्षिणभारते उत्कलसंस्कृतेः सभ्यतायाः च प्रसाराय सः अनेकानि पदक्षेपानि अङ्गीकृतवान् । सः जगन्नाथचेतनायाः समर्थकः आसीत् । प्रतिभाशालीशासनेन सः प्रत्येकस्य ओडिशा-देशस्य प्रियः अभवत् ।

सिंहासनम् आरोहणम्

पुरुषोत्तमदेवः गजपतिवंशस्य प्रथममहाराजस्य कपिलन्द्रदेवस्य अष्टादशसुपुत्रेषु अन्यतमः आसीत् । उत्तराधिकारस्य दृष्ट्या कपिलेन्द्रदेवस्य ज्येष्ठः पुत्रः हम्बिरदेवः ओडिशासिंहासनस्य अधिकारी असीत् | परन्तु कपिलन्द्रदेवः हाम्बिरदेवस्य अवहेलनं कृत्वा स्वस्य प्रियं कनिष्ठं पुत्रं पुरुषोत्तमदेवं स्वस्य उत्तराधिकारीरूपेण चयनं कृतवान् । कपिलेन्द्रदेवः भगवान् जगन्नाथस्य स्वप्न-निर्देशानुसारं पुरुषोत्तमदेवं स्वस्य उत्तराधिकारीराज्ञः इति ज्ञातवान् इति मदलपञ्जीमध्ये वर्णितः अस्ति । १४६८ तमे वर्षे कपिलन्द्रदेवस्य मृत्योः अनन्तरं करिन्नगरे कृष्णनद्याः तटे पुरुषोत्तमदेवस्य राज्याभिषेकसमारोहः अभवत् ।

उपलब्धि:

पुरुषोत्तमदेवः सिंहासनमारूढः सन् मुख्यतया द्वाभ्यां समस्याभ्यां सम्मुखीनः अभवत्।

कान्ची-कावेरी: अभियानमाख्यायिका

पुरुषोत्तमदेवस्य एषः अभियानः पद्मावत्याः उपाख्यानेन तथा च पुरी-रथयात्राकाले आयोजितेन 'छेरा-पहँरा' उत्सवेन सह संबद्धः अस्ति। काञ्ची-राज्यस्य सुन्दरी राजकन्यापद्मावत्यै : सह पुरुषोत्तमदेवस्य विवाहाय प्रस्ताव-प्रेषणं तथा च काञ्चीराज्ञः तस्मिन् विवाहे असम्मतिः—एते एव अस्य अभियानस्य मूलकारणम् आसन्।