भोटः

भोटः
चिनदेशीयभाषायाम् भोटः (ऊर्ध्वभागे) तथा भोटभाषायाम् भोटः (अधःभागे)
Chinese name
Chinese	फलकम्:Linktext
Hanyu Pinyin	Xīzàng
Literal meaning	"Western Tsang"
Transcriptions Hakka - Romanization Sî-tshông Mandarin - Hanyu Pinyin Xīzàng - Tongyong Pinyin Sizàng - Wade–Giles फलकम्:Tone superscript - IPA फलकम्:IPAc-cmn - Yale Romanization Syīdzàng - Gwoyeu Romatzyh Shitzanq - Bopomofo ㄒㄧ   ㄗㄤˋ - Xiao'erjing ثِ‌زَانْ Min - Hokkien POJ Se-chōng - Min-dong BUC Să̤-câung - Teochew Peng'im Sai-tsăng Wu - Romanization Si平zaon去 Cantonese (Yue) - Jyutping sai1 zong6 - IPA फलकम्:IPAc-yue - Yale Romanization Sāi-johng
Tibetan name
Tibetan	བོད་
Transcriptions - Wylie bod - Tibetan Pinyin Poi - Lhasa IPA bo
Manchu name
Manchu	ᠸᠠᡵᡤᡳ ᡩᡯᠠᠩ
Mongolian name
Mongolian	फलकम्:MongolUnicode Tibyet, or Töbed

भोटः () जम्बूद्वीपस्य प्राच्यभागे पश्चिमे स्थितः प्रदेशः अस्ति, यः भोट पटलस्य महान् भागं व्याप्नोति। अत्र भोटजनानाम् स्वदेशः भवति; अनयैव समतले अन्ये जातयः निवसन्ति, मुङ्गोलाः, मोनपा, तामाङ्, च्याङ्, शेर्पा, ल्होबा इत्यादयः; विंशतितमे शतके हान् तथा हुआई इत्यादयोः चिनदेशीयाः अपि पूरिताः। भोटः पृथिव्याः उन्नतम् कीर्त्यमानः प्रदेशः अस्ति यत्र सामान्यो ऊर्ध्वतिः १४,००० पाद इतः। हिमालयपर्वतान् मध्ये स्थितः, भोटस्य सर्वोच्चबिन्दुः देवगिरि अस्ति या पृथिव्याः अतिमहत्तर् शिखरः, समुद्र तलात् २९,००० पाद उच्चा।

भोटसम्राज्यम् सप्तमे शताब्दे उदितम् अभवत्। तत्काले जातस्य वैभवे नवमे शताब्दे अपि आगमत् यदा तस्य सम्राज्यम् तिबेट पटलात् बहिर्व्याप्तम् अभवत् पश्चिमतः तारिम् मण्टकं तथा पामीर् क्षेत्रात् आरभ्य दक्षिणपूर्वतः युन्नान् तथा वङ्ग पर्यन्तम् विस्तृतम्। ततः परान्ततया दशमे नवशतके विभज्य विविधेषु प्रदेशेषु पतितम्। उ-योर् इत्यस्य युद्धेन सम्राज्यविनाशः तथा विभागः सञ्जाता इति स्रोतयः निर्दिशन्ति। ल्हासा उ रु इत्यस्य केन्द्रभागे आसीत्; उ योर् युद्धः द्वादश वर्षाणि अभवत् यत् उ रु अन्तं अपि सूचयति।

पश्चिमपूर्वीयाः तथा पृष्ठीयाः प्रदेशाः खाम् च आम्दो इव स्वदेशीय शासने अधिकं विकेन्द्रीकृतानि अभवन्; तौ प्रायशः लघु राज्यैः कुलैः च विभक्तौ अभवन् तथा कदा कदा चिनी राज्यम् अधीनत्वम् अर्हन्ति स्म। अस्य प्रदेशस्य कतिपयः भागाः अन्ते चिनदेशस्य सिचुआन् तथा चिङ्हाई प्रान्तेषु समाविष्टाः।

नामकरणम्

भोटस्य स्वनाम “Bod” इति अस्ति। कतिचिद् विद्वान् अभिप्राये, प्राचीन-ग्रेके कर्मण्यां इत्यादिषु लिखितेभ्यः अभ्युपलभ्यते “Bautai” इति नाम, यत् भारतीय भूगोलपरम्परायाम् संस्कृतेन भौट्ट इति रूपेण अपि दृश्यते, अयतः शब्दोत्पत्तेः सङ्केतः लभ्यते। अतः भोट/भौट्ट इत्येतेनामकयोः सम्बन्धः सम्भवति इति मताः सन्ति।