मङ्गला शोभायात्रा

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः

मङ्गला शोभायात्रा आनन्द शोभायात्रा
मंगल शोभायात्रायां प्रयुक्ता प्रतीकात्मकप्रतिमा
तिथयः	१४ अप्रिल (बङ्गाब्दा प्रथम दिवस)
आवृत्तिः	वार्षिक
स्थानम्	ढाका विश्वविद्यालय
आरम्भवर्षः	सन् १९८९ - सम्प्रति
शैली	शोभायात्रा
by	चारुकला सङ्काय, ढाका विश्वविद्यालय

मंगल शोभायात्रा ( वङ्ग: মঙ্গল শোভাযাত্রা ) अथवा आधिकारिक तौर पर वर्षावरण आनन्द शोभजात्रा ( वङ्ग: বর্ষবরণ আনন্দ শোভাযাত্রা ) इति नववर्षस्य स्वागतमहोत्सवः यत् प्रतिवर्षं बाङ्गलादेशस्य नववर्षस्य प्रथमदिने बङ्गदेशे आयोजितः भवति |. विंशतिशतकस्य अन्ते अस्य शोभायात्रायाः आरम्भः अभवत् । एकविंशतिशतकस्य द्वितीयदशकपर्यन्तं लौकिकपर्वरूपेण देशे सर्वत्र प्रसृतः आसीत् ।

एतस्य दिवस ढाका-विश्वविद्यालयस्य ललितकला-सङ्कै इत्यस्य छात्रैः आयोजिते । पूर्वविद्यार्थिनां शिक्षकाणां च सहभागितया प्रतिवर्षं पोहेल-वैशाख-दिने ढाका-नगरस्य शाहबाग-रमणा-क्षेत्रे अयं शोभायात्रा आयोज्यते। अस्मिन् शोभायात्रायां ललितकला-संस्थानानां शिक्षकाः छात्राः च मिलित्वा विभिन्नेषु स्तरेषु, विविधवयस्केषु च जनाः भागं ग्रहीष्यन्ति। शोभायात्रायां विविधानि प्रतीकात्मकानि कलाकृतयः प्रदर्श्यन्ते, तथैव विविधानि प्रतीकानि वस्तूनि, विविधानि वर्णयुक्तानि मुकुटानि, विविधानां पशूनां आकृतयः च यात्रायां सहस्रशः जनाः सम्मिलिताः भूत्वा बङ्ग-संस्कृतेः प्रतिनिधित्वं कुर्वन्ति। २१ शताब्द्याः द्वितीयदशकेभ्यः आरभ्य बाङ्ग्लादेशस्य नव-सार्वत्रिक-संस्कृतेः रूपेण एषः विशिष्टं स्थानं प्राप्नोत्। इदानिं प्रायः प्रत्येकस्मिन् मण्डले पौला-वैशाखस्य दिने नगरेषु, केषुचित् स्थानीयस्तरेषु च केन्द्रेषु शोभायात्राः आयुज्यते। 30 नवेम्बर् 2016 दिनाङ्के, बङ्गदेशस्य -सर्वकारस्य संस्कृति-मन्त्रालयस्य अनुरोधे, यूनेस्को-संस्थायाः मानवतायै सम्बद्धानां अदृश्यानां अथवा अमूर्तानां सांस्कृतिकपरम्परानां सूच्यां स्थानं प्राप्नोत्।

युनेस्कोद्वारा मान्यता

[सम्पादयतु]

बङ्गदेश-सर्वकारस्य संस्कृति-मन्त्रालयस्य अनुरोधे, संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य अधीनस्य यूनेस्को-संस्थया 2016 तमवर्षस्य नवम्बरमासस्य 30 दिनाङ्के बङ्गदेशस्य 'मङ्गलयात्रां' विश्वस्य महत्त्वपूर्ण-अदृश्य-सांस्कृतिक-परम्परा-सूच्यां समाविष्टम्। बङ्गदेश-सर्वकारस्य प्रस्तावः 28 नवेम्बर्-दिनाङ्कात् 2 डिसेम्बर्-दिनाङ्कपर्यन्तं इथियोपिया-देशस्य राजधान्यां अदिस् अबाबा-नगरे आयोजिते यूनेस्को-संस्थायाः अन्तरराष्ट्रिय-परिषदेन (दृश्य-सांस्कृतिक-सम्पद-संरक्षणस्य अन्तर-सर्वकारीय-समितिः) अनुमोदितः आसीत्। "मङ्गल-शोभायात्रा सार्वजनिक-उत्सवः अस्ति यः 14 एप्रिल् दिनाङ्के वैशाख संक्रान्तस्य दिवसे (नववर्षदिवसः) आचर्यते तथा । ढाका-विश्वविद्यालयस्य कला-सङ्केत्-इत्यस्य छात्रैः शिक्षकैः च आयोज्यते। एषा परम्परा 1989 तमे वर्षे आरब्धा येन देशे सैन्यशासनस्य प्रभावेण निराशाः छात्राः समुदायाय उज्ज्वलस्य भविष्यस्य आशां ददति। अस्य विशेषेषु मुकुटः, वायुवेगेन निर्मितानि कलाकृतयः च सन्ति यत् शक्तेः, शान्तेः, प्रगत्याः च नकारात्मक-भावान् निष्कासयन्ति। विद्यालयेन सहविभक्ताः ज्ञान-तत्त्वानि अपि सन्ति, येन जनसङ्ग्रामस्य लोकतन्त्रस्य च प्रोत्साहनं भवति" इति।

अस्मिन् विषये बाङ्ग्लादेश्-देशस्य प्रस्तावः अनुमोदन-संचिका-सङ्ख्याः 1,091 इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति। ततः यूनेस्को-संस्था मङ्गलयात्रां विश्वपरम्परास्थलेषु समाविशेत् इति निश्चितम्।

बाङ्गलादेशात् बहिः

[सम्पादयतु]

भारत

[सम्पादयतु]

२०१७ तमे वर्षात् बङ्गला नववर्षमहोत्सवपरिषद् कोलकातानगरे मंगलशोभायात्रायाः आयोजनं कृतम् अस्ति इयं मंगलशोभायात्रा कोलकातानगरस्य गंगुलीबागानतः आरभ्य जादवपुरविश्वविद्यालयस्य विद्यापीठमैदानं समाप्तं भवति, अन्ये च बहवः मंगलशोभायात्राः अपि भवन्ति। अस्मिन् शोभायात्रायां बङ्गालप्रदेशस्य कलाकारैः निर्मिताः विविधाः सामग्रीः प्रदर्शिताः सन्ति ।

विवाद

[सम्पादयतु]

२०२३ तमस्य वर्षस्य एप्रिलमासस्य ९ दिनाङ्के सर्वोच्चन्यायालयस्य वकीलः कार्यकर्ता च महमुदुलहसनः सर्वकाराय कानूनीपत्रं लिखित्वा शोभायात्रायां तत्कालं प्रतिबन्धं कर्तुं आग्रहं कृतवान् । सः पत्रे तर्कितवान् यत् 'मङ्गल' इति शब्दः हिन्दुधर्मेन सह सम्बद्धः अस्ति तथा च अस्य शब्दस्य उत्पत्तिः संस्कृततः अस्ति इति . सः तर्कयति स्म यत् आयोजने प्रयुक्ताः प्रतीकाः मुसलमानानां धार्मिकभावनाः आक्षेपं कुर्वन्ति, बाङ्गलादेशस्य दण्डसंहितायां नागरिकानां धार्मिकाणां विश्वासानां इच्छया अपमानं अपराधं इति खण्डं उद्धृत्य। अस्य पत्रस्य अनन्तरं तत्कालीनः अवामीलीग- सर्वकारः विश्वविद्यालयेषु अनिवार्यं शोभायात्रा-उत्सवं निवृत्तवान् ।