मनोज दासः

मनोज दास (२७ फेब्रुवरी १९३४ – २७ एप्रिल २०२१) ओडिआ- आङ्ग्लभाषा- कथा-उपन्यासकारः च आसीत् । बालसाहित्यं, यात्रावृत्तान्तं, काव्यं, निबन्धं इत्यादीनि अपि लिखितवान् ।भारतसर्वकारेण २००१ तमे वर्षे २०२० तमे वर्षे च पद्मश्री -पद्मभूषणेन पुरस्कृतः, पञ्चविश्वविद्यालयैः, सरस्वतीसम्मानं, अतिबड़ीजगन्नाथदाससम्मानं च ओडिशासाहित्य-अकादमीतः, साहित्य-अकादमीतः च डॉक्टरेट् उपाधिं प्राप्तवान् फेलोशिप . सः द टाइम्स् आफ् इण्डिया, हिन्दुस्तान् टाइम्स्, दि हिन्दु, दि स्टेट्स्मैन् इत्यादीनां कतिपयानां दैनिकपत्रिकाणां लेखान् लिखितवान् ।

मनोजदासस्य जन्म बालेश्वररमण्डलस्य शंखारीग्रामे १९३४ तमे वर्षे फेब्रुवरी २७ दिनाङ्के समृद्धपरिवारे अभवत् । सः परिवारस्य पञ्चमः कनिष्ठः पुत्रः । मातुः कादम्बिनीदेव्याः प्रभावेण सः बाल्यकालात् एव रामायणस्य महाभारतस्य च कथाः पठितवान् । पश्चात् सः एतौ ग्रन्थौ "अलौकिकशक्तेः स्रोतः" इति वर्णितवान् । सः बालेश्वर -जिल्ला-विद्यालयात् एव प्राथमिक-शिक्षणं कृतवान् । तस्मिन् समये तस्य अग्रजः मम्नथनाथदासः फकीरमोहनमहाविद्यालये इतिहासस्य प्राध्यापकः आसीत् । ते बालेश्वरस्य फकीरमोहनसेनापतिइत्यस्य निवासस्थाने निवसन्ति स्म । तस्य प्रथमः लघुकथासङ्ग्रहः समुद्रस्य क्षुधा इति बालेश्वर-नगरे अध्ययनं कुर्वन् प्रकाशितः । तस्मिन् समये सः दिगन्तपत्रिकायाः ​​सम्पादनं आरब्धवान् । पश्चात् सः वामपन्थी-आन्दोलने संलग्नः अभवत् । १९५२ तमे वर्षे फकीरमोहनमहाविद्यालये प्रथमवर्षस्य छात्रः सन् सः छात्रसङ्घस्य अध्यक्षः, राज्यस्य छात्रसङ्घस्य उपाध्यक्षः च निर्वाचितः । १९५५ तमे वर्षे पुरी-नगरस्य सामन्तचन्द्रशेखर-महाविद्यालयात् स्नातकपदवीं प्राप्तवान्, कटक-नगरस्य मधुसूदन- विधिशास्त्र-महाविद्यालये विधिशास्त्रस्य अध्ययनं कृतवान् । तावत्पर्यन्तं तस्य लेखनानि विभिन्नेषु आङ्ग्लपत्रिकासु प्रकाशितानि आसन्, यत्र स्वादगल्पः(जीवनस्य स्वादः) इति लघुकथासङ्ग्रहः अपि आसीत् । १९५६ तमे वर्षे इन्डोनेशियादेशे आयोजिते छात्रसम्मेलने उत्कलविश्वविद्यालयस्य विधिमहाविद्यालयस्य छात्रसङ्घस्य अध्यक्षत्वेन भागं गृहीतवान् । रेवेन्शॉ महाविद्यालयात् आङ्ग्लभाषायां स्नातकोत्तराध्ययनं कृत्वा १९५९ तमे वर्षे ख्रीष्टमहाविद्यालये अध्यापनम् अकरोत् ।तस्मिन् वर्षे दिगन्तस्य पुनः प्रकाशनं जातम्, तस्य विवाहः कुजङ्ग -राजजेमा - प्रतिज्ञादेवी इत्यनेन सह अभवत् । १९६१ तमे वर्षे तस्य ग्रन्थः आरण्यकम् प्रकाशितम् । १९६३ तमे वर्षे सः पाण्डिचेरी-नगरस्य श्रीअरबिन्दोविश्वविद्यालये आङ्ग्लसाहित्यस्य प्राध्यापकत्वेन, प्रतिज्ञादेवी-नगरस्य मनोविज्ञानविभागस्य व्याख्यातारूपेण च कार्यं अकोरत्। तस्य अन्तिमः वसन्तपत्रम् १९६५-६६ तमे वर्षे प्रकाशितः ।

सः १९६३ तमात् वर्षात् श्रीअरबिन्दोआश्रमे स्थितः आसीत् । तत्रत्ये श्रीअरबिन्दो अन्तर्राष्ट्रीयशिक्षाकेन्द्रे आङ्ग्लभाषायाः प्राध्यापकरूपेण अध्यापितवान् ।

मनोजदासः स्वस्य अद्वितीयलेखनशैल्या ओडिआसाहित्यस्य विष्णुशर्मा इति उच्यते। अतः भारतस्य श्रेष्ठेषु उपन्यासकारेषु अन्यतमः इति मन्यते ।

२०२१ तमस्य वर्षस्य एप्रिल-मासस्य २७ दिनाङ्के पाण्डिचेरी-नगरे तस्य मृत्युः अभवत्