लाघव चिह्न

॰
लाघव चिह्न
U+०९७० देवनागर्याः संक्षेपचिह्नम्

लाघवचिह्नः (॰) हिन्दीभाषायाम् तथा देवनागरीलिप्याः आधारे अन्येषु भाषासु संक्षेपचिह्नरूपेण प्रयुज्यते। अस्य यूनिकोड् कूटमानम् ०९७० अस्ति।

अङ्ग्लभाषायां संक्षेपाय पूर्णविरामबिन्दुः (.) प्रायेण प्रयुज्यते। हिन्दीमध्ये तस्याः स्थानं प्रयोजनार्थं लाघवचिह्नः (॰) अस्ति। बहुशः एषः चिह्नः कुंजीपटलले वा टंकनसाधने सुलभो न भवेत्, अतः का॑चन लोकाः अज्ञानतः तस्य स्थानं पूर्णविरामबिन्दुना पूरयन्ति; तद्यत् सम्यक् न अस्ति।

उदाहरणानि

सम्यक् — डॉ॰ राजेन्द्र प्रसादः।

असम्यक् — डॉ. राजेन्द्र प्रसादः।

सम्यक् — ऍम्॰ ए॰।

असम्यक् — ऍम्. ए.

हिन्दी शून्याङ्कस्य चिह्नः (०, यूनिकोड् कूटमानम् ०९६६) अपि लाघवचिह्ने समरूप इति कतिचित् लोका अज्ञानात् शून्याङ्कं लाघवचिह्नस्य स्थानं प्रयोजयन्ति।-अन्तरम् एतत् यत् लाघवचिह्नः आकारे शून्ये अपेक्षया लघुतरः भवति; शून्याङ्कः क्षैतिजरूपेण पङ्क्तेः मध्यभागे स्थितः भवति, परन्तु लाघवचिह्नः क्षैतिजरूपेण ऊर्ध्वभागे स्थितः भवति।

लाघवचिह्नस्य टंकनम्

हिन्दीमानक-कुंजीपटलस्य InScript नामकस्य उपयोगेन लाघवचिह्नं टंकितुं विन्डोज्-मध्ये “देवनागरी — इन्स्क्रिप्ट्” इति आभासी-कुंजीपटलम् योजयेत। ततः दक्षिणा अल्ट्ग्र्-कुञ्ज्या (अल्ट्-ग्र्) सह अल्पविराम-कुञ्जी (,) दाब्यते।

एषा चिह्नः शीघ्रतरतया टंकितुं शक्यते, यदि कस्यापि शब्द-प्रोसेसर् मध्ये अस्य यूनिकोड् कूटमानम् ०९७० लिखित्वा तत् चयन्य अल्ट्-एक्स् इति दत्ते तर्हि तत् लाघवचिह्ने परिवर्त्यते।

विकिपीडियासम्पादने लाघवचिह्नस्य टंकनार्थं सम्पादनपृष्ठस्य अधस्तात् प्रदत्तेषु ‘‘सम्पादनसाधनेषु’’ देवनागरीविकल्पं चयनयेत। तस्मिन् देवनागरीाङ्कानन्तरं अन्तिमे स्थानि लाघवचिह्नः (॰) दत्तः दृश्यते। पुष्ट्यर्थं कोणस्य् बटन् उपरि माउस्-प्वाइण्टर् स्थाप्य टूलटिप् अवलोकयेत।