सदस्यः:तिवारी हेमराज

वाराणसी (काशी/बनारस) भारतस्य प्राचीनतमं सांस्कृतिकसमृद्धं च नगरम् अस्ति, विश्वस्य प्राचीनतमेषु निरन्तरनिवासीनगरेषु अन्यतमम् इति मन्यते । गङ्गानद्याः पश्चिमतटे स्थितं शताब्दशः भारतीय-आध्यात्म-कला-साहित्य-दर्शनयोः केन्द्रम् अस्ति । वाराणसी-नगरस्य आत्मा गङ्गायाः बद्धः इति कथ्यते, अस्याः नदीयाः कारणात् अस्य नगरस्य धार्मिक-सांस्कृतिक-परिचयस्य स्वरूपं निर्मितम् अस्ति ।

इतिहास एवं सांस्कृतिक महत्व

वाराणसी-नगरस्य सांस्कृतिकपरम्परा एतावता प्राचीना अस्ति यत् भारते धार्मिकनगरत्वेन विशेषसम्मानं प्राप्नोति । काशीनरेशः परम्परागतरूपेण नगरस्य सांस्कृतिकविरासतां, उत्सवानां, धार्मिकसंस्कारस्य च मुख्यसंरक्षकः इति मन्यते । काशीनगरे मन्दिराणां विशालसंख्या, विविधाः तीर्थपरम्पराः च अस्य "मन्दिरनगरम्" "आध्यात्मिकराजधानी" इति उपाधिं प्राप्तवन्तः ।

हिन्दुस्तानीशास्त्रीयसङ्गीतस्य प्रसिद्धं बनारसगृहाणम् अस्याः भूमिस्य दानम् अस्ति । कबीर, रैदास, स्वामी रामानन्द, वल्लभाचार्य, त्रैलंगा स्वामी, मुंशी प्रेमचन्द, जयशंकर प्रसाद, आचार्य रामचन्द्र शुक्ल, उस्ताद बिस्मिल्लाह खान, पंडित रविशंकर, गिरिजा देवी इत्यादयः महान् आकृतयः अत्र निवसन्ति स्म, स्वकृतीनां माध्यमेन भारतीयसंस्कृतेः आकारं च अकुर्वन् ।

महान् साधुः गोस्वामी तुलसीदासः अत्रैव स्वस्य अमरकाव्यं रामचरितमानसं रचितवान्, बुद्धः च सारनाथे प्रथमं प्रवचनं कृतवान् । एवं वाराणसी न केवलं धार्मिकस्य अपितु दार्शनिकसाहित्यिकपुनर्जागरणस्य केन्द्रं जातम् ।