सदस्यः:भारत साहु/प्रयोगपृष्ठम्

लोभः पापस्य कारणम्

लोभः पापस्य मुलकरणम् अस्ति। लोभः बशात् मनुष्याः बहूनि पापानि कुर्वन्ति । संसारे केचन लोभात् अन्येषां धनानि दारांश्च अपहरान्ति ।

अयं लोभः बहुविध भवति । यथा - ' धनलोभः ' , बनितालोभः , राज्यालोभः इत्यादयः । धनलोभात् केचन बिदेशान् गच्छन्ति , अकृत्यनि च कुर्वन्ति, असेव्यान् सेवन्ते कलहान् कुर्वन्ति तथापि तृप्तिं न लभन्ते ।

रज्यलोभात् दुर्योधनः सपरिबरबिनाशम् प्राप्तवान् । यदा सीता हेममयं मुर्गं प्रति लुब्धा संजाता , तदैव सा बनात् रावणेन बलादपहृता । लोभस्यैव अयं परिणाम आसीत् । यथोक्तम्-

" असम्भवं हेममृगस्य जन्म तथापि रामो लुलुभे मृगाय " ।

बाली राज्यलोभात् स्वभ्रातुः सराज्यं कलत्रं जहार । अस्मादेव मर्यादापुरुषोत्तमः रामः मर्यादास्थापनार्थं वाणैः असमये एव तस्य वधं चकार । कैकेयी रज्यलोभात् लोकप्रियं रामं वनं प्रेषितवती । येन सा तिरस्कृता याता स्वपुत्रेण।

विषयलोभः अपि महतः अनर्थस्य कारणमस्ति । केचन लम्पटजनाः सपत्नीक अपि परदारेषु कुदृष्टिं निक्षिपन्ति । ते उचितमनुचितं वा कर्त्तुम् उद्यता भवन्ति । लोभस्य बहवः अनर्थाः महाभारते कथितः । यथोक्तम्-

"लोभात् क्रोधः प्रभवति , लोभात् कामः प्रवर्त्तते ।

लोभात् मोहश्च माया च मानः स्तम्भः परसुता ।।

परद्रव्येषु परदारेषु च लोभः कदापि न कर्त्तव्यः ।

अत्यागश्चातितर्शश्च रूपैश्वर्य्यामदस्तथा सर्वलोभात् प्रवर्तते ।।

अतः परद्रव्येषु परदारेषु च लोभः कदापि न कर्त्तव्यः ।

" त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।

लोभः क्रोधश्च मोहश्च , तस्मादेतत्तयं त्यजेत् ।। "

अतएव सर्बानर्थकरम् लोभं दूरतः परिहरेत् ।।।

सर्बानर्थकरंकरं लोभं दूरत परिहरेत् ।