सदस्यः:सुमति देबनाथ
बुद्धेः स्वरूपम् Intelligence
मनोविज्ञानं जीवव्यवहारस्याध्ययनं करोति । सम्पूर्णजीव्यवहारस्य मुख्याधा शरीरशाख ( Physiology) वर्तते। शरीरशास्त्रे मानवस्य आन्तरिक-बाह्यावयवा व्यवहारं कथं प्रभावयन्तीति निरूपितं वर्तते। तत्र विविधाः ग्रन्थयः मस्तिष्कं कथ प्रभावयन्तीति व्याख्यातम्। अतः मानवव्यवहाराध्ययने मस्तिष्कस्य स्वरूपस्वभावाव- मस्तिष्कस्य विषये गमनमनिवार्यं वर्तते। मनोविज्ञानस्य छात्राः बुद्धेः स्वरूपमवगन्तुं । अवश्यं जानीयुः। तदित्थमत्र संक्षेपेण प्रस्तूयते।
7.1. मानवमस्तिष्कस्य संरचना कार्याणि च
1. बृहन्न
परिम्
अध
शरी
अ
सब
श
मानवमस्तिष्के अतिकोमलपादार्थाः भवन्ति। मस्तिष्कमेतत् कपाले सुरक्षितं वर्तते। पुनरेतस्य संरक्षणाय कपिल-मृदुपदार्थयोर्मध्ये तरलपदार्थः भवति। मानवशरीर मस्तिष्कस्य भारः प्रायः 1.36 किलोपरिमितं भवति। शरीरस्य भारे प्रायः 1/50 तमः अंशः मस्तिष्कस्य भारः भवति। मस्तिष्कशरीरयोः अनुपातः बुद्धिशक्तिं द्योतयति। एतत् यावदधिकं भवति, बुद्धिशक्तिः तावदधिका भवति। अयमनुपातः तिमिङ्गलेषु । 1/100000, गजेषु 1/500, कपिषु 1/500 च भवति।
मस्तिष्कस्य उपरितनभागे कोमलपदार्थः भवति। अत्र 50% श्वेतवर्णे, 50% भस्मवर्णे च भवति। श्वेतपादर्थे नाडीमण्डलं सम्मिलति, भस्मपदार्थ जीवकणाः भवन्ति।
मस्तिष्कस्य अङ्गानि
मस्तिष्कस्य विभागः त्रिधा कर्तुं शक्यते। यथा-
1. बृहन्मस्तिष्कम् (Cerebrum)
2.
2. लघुमस्तिष्कम् (Cerebellum)
3. मध्यमस्तिष्कम् (Medulla) इति।