सदस्यः:सोनम विश्वकर्मा/प्रयोगपृष्ठम्

प्राचीनप्रणाल्याः शिक्षणविधयः

प्राचीनभारते गुरुकुलपरम्परायां बहुषु विधिषु अध्यापनमकरोत्। प्राचीेने मौखिकप्राणाल्यां पठन-पाठनम् अकरोत्। लिखितप्रणाल्यां प्रयोगः नासीत्। अधिकाधिकं छात्राः मौखिकप्रणाली द्वारा कण्ठस्थीकरणं कृतवन्तः। छात्राः प्रातःकालतः उत्थाय सस्वर वाचनमपि अकुर्वन्। गुरुकुले छात्राः मौखिकविधिषु प्रवीणाः आसन् कारणं गुरुः सदैव मन्त्राणां श्लोकानाञ्च रटनं कुर्यात्। गुरुकुलपरम्परायां काचिद् प्रमुखविधीनां प्रयोगाः आसन्। काचित् प्रमुख विधयः निम्ने प्रतिपादितवन्तः। यथा-

·        मौखिकविधिः

·        तार्किकविधिः

·        वादविवादविधिः

·        कण्ठस्थीकरणविधिः

·        व्याख्यानविधिः

·        सूत्रविधिः

विधीनां व्याख्यानम्

·      मौखिकविधिः

मौखिकविधौ सदैव सस्वर माध्यमेन प्रयोगः अभवत्। छात्राणां गुरुभ्यः पार्श्वे स्थित्वा यत् किमपि अध्ययनमध्यापनञ्च कुर्वन्ति स्म, तदपि पारम्परिकशिक्षायां मौखिकविधेः प्रयोगः अभवतिति उच्यते। वेदानां, शास्त्राणां, मन्त्राणां,पुराणां, उपनिषदिनाञ्च प्रयोगः प्राचीने मौखिकविधौ अभवत्।