सदस्यः:2220330polimerasowmya/प्रयोगपृष्ठम्
== जेरोन्टोलॉजी मनोविज्ञान ==
‘जेरोन्टोलॉजी’ इति पदं ग्रीकशब्दात् निष्पन्नम्, यस्य कल्पनं इलिच् मेचनिकोव् इत्यनेन कृतम् यत्र गेरोन् इत्यस्य अर्थः ‘’वृद्धः’’, तर्कस्य अर्थः च ‘’अध्ययनस्य’ इति । व्युत्पत्तिदृष्ट्या, एतत् वृद्धत्वस्य सामाजिक-सांस्कृतिक-मनोवैज्ञानिक-संज्ञानात्मक-जैविक-पक्षयोः अध्ययनम् अस्ति । मनोविज्ञानं कस्यचित् व्यक्तिस्य समूहस्य वा मानसिकलक्षणानाम् अथवा मनोवृत्तीनां अध्ययनम् । अतः जिरोसाइकोलॉजी मनोविज्ञानस्य अन्तः सः क्षेत्रः अस्ति यः मनोविज्ञानस्य ज्ञानं पद्धतीश्च वृद्धानां तेषां परिवारानां च कल्याणार्थं अवगन्तुं साहाय्यं कर्तुं च प्रयोजयति, समस्यां दूरीकर्तुं, परवर्तीजीवने अधिकतमक्षमतां प्राप्तुं च प्रयोजयति।
जेरोन्टोलॉजी मनोविज्ञान वृद्धावस्थायाः मनोवैज्ञानिकं, व्यवहारिकं , जैविकं, सामाजिकं च पक्षं सम्बद्धं मनोविज्ञानस्य विशेषक्षेत्रम् अस्ति । भूमनोविज्ञानस्य विज्ञानं मन्यते यत् एताः वृद्धावस्थायाः प्रक्रियाः पुनरावर्तनीयाः अन्तरक्रियाशीलाः च सन्ति , वृद्धावस्थायाः परिणामान् अनुभवान् च प्रभावितं कुर्वन्तः सन्दर्भस्य वातावरणस्य च अन्तः गृहीत्वा। गेरोसाइकोलॉजी व्यावसायिकमनोविज्ञानस्य अन्तः नैदानिकक्षेत्रस्य रूपेण व्यापकरूपेण परिकल्पिता अस्ति, वृद्धवयस्कानाम् तेषां परिवारानां च आकलने हस्तक्षेपे च मनोवैज्ञानिकस्य तथा वृद्धावस्थाविज्ञानस्य ज्ञानस्य कौशलस्य च अनुप्रयोगः।
जेरोन्टोलॉजी मनोविज्ञान वृद्धजनानाम् पूर्णजीवनं जीवितुं प्रोत्साहयति । जीरोसाइकोलॉजिस्ट् मनोवैज्ञानिकमूल्यांकनं कुर्वन्ति तथा च प्रायः संज्ञानात्मकपरीक्षणस्य क्षमतामूल्यांकनस्य च विशेषविशेषज्ञतां विकसयन्ति । ते प्रौढानां मनोचिकित्सां प्रयच्छन्ति, वृद्धावस्थायाः मानसिकस्वास्थ्यस्य च विषये शिक्षयन्ति च । वृद्धग्राहकैः सह कार्यं कुर्वन् भूमनोवैज्ञानिकाः केचन अद्वितीयाः नैतिकप्रथाः सम्मिलिताः सन्ति, तेषां कृते मुख्यचिन्ता ग्राहकस्वायत्ततायाः समर्थनस्य ग्राहककल्याणस्य उन्नयनस्य च मूल्यानां मध्ये संतुलनं स्थापयितुं भवति, विशेषतः यदा ग्राहकस्य निर्णयं कर्तुं क्षमता संदिग्धं भवति|
समस्याः सम्बोधिताः
[सम्पादयतु]सामाजिकजरोन्टोलॉजी, जैवजरोन्टोलॉजी च जेरोन्टोलॉजी इत्यस्य प्राथमिकौ उपक्षेत्रौ स्तः । जैववृद्धविज्ञानस्य विपरीतम्, यत् वृद्धत्वस्य शारीरिकजैविकतत्त्वेषु अधिकं केन्द्रितं भवति, सामाजिकवृद्धविज्ञानं वृद्धावस्थायाःसामाजिकभावनात्मकघटकानाम् अधिकं विषये भवति| सम्बोधितसमस्याः : वृद्धवयसः जनानां दुर्बलीकरणस्य रोगस्य, विकलाङ्गतायाः, अल्जाइमरस्य इत्यादीनां आयुःसम्बद्धानां विक्षिप्ततायाः (उदाहरणम्:लेवी शरीरं विक्षिप्तता) अधिकं जोखिमं भवति अपि च तेषां आयुःवादः, रोजगारे आयुःभेदः, सामाजिकमान्यतानां परिवर्तनं, एकान्तता, प्रौद्योगिकी इत्यादीनां विषयाणां सामना भवति परिवर्तनं, सहपाठिसमूहस्य हानिः च यस्य कारणात् तेषां बोधः अपि विना पदार्थनिर्भरता, अवसादः, चिन्ता च इत्यादीनां मानसिकस्वास्थ्यविषयाणां विकासः अधिकः भवति|
जेरोन्टोलॉजी मनोविज्ञान महत्त्वं किं भवति ?
[सम्पादयतु]चिकित्साक्षेत्रे प्रौद्योगिक्याः उन्नत्या सामान्यस्य मानवस्य दीर्घायुषः वृद्धिः अभवत् येन क्रमेण वृद्धावस्थायाः प्रक्रियायाः उत्तराणां माङ्गल्यं अपि वर्धितम्। अमेरिकनसाइकोलॉजिकल एसोसिएशन् इत्यनेन प्रकाशितस्य हाले एव प्राप्तानां आँकडानां अनुसारं सम्प्रति ७०० जिरोसाइकोलॉजिस्ट्-जनाः अभ्यासं कुर्वन्ति किन्तु २०२० तमे वर्षे यावत् ५,००० जिरोसाइकोलॉजिस्ट्-जनानाम् आवश्यकता भविष्यति इति संस्थायाः अनुमानम् अस्ति|
एपीए-अनुसारं वृद्धावस्थायाः प्रक्रियायाः अनुभवजन्यस्य, शोध-आधारितस्य अवगमनस्य आधारेण वृद्धजनसंख्यायाः कृते उन्नत-चिकित्सा-कार्यन्वयने सर्वेषु मनोविज्ञानक्षेत्रेषु अग्रणीः एव भू-मनोविज्ञानस्य क्षेत्रं वर्तते|
वृद्धाश्रयमानसिकस्वास्थ्यसेवाकार्यबलं अमेरिकादेशे विस्तारमाणस्य वृद्धवयस्कजनसंख्यायाः स्वास्थ्यमागधानां पूर्तये अत्यल्पप्रशिक्षितं च अस्ति, इति हाले चिकित्सासंस्थायाः प्रतिवेदनस्य (2012) अद्यापि प्रमुखाः बाधकाः सन्ति।
जेरोन्टोलॉजी मनोविज्ञान इत्यस्मिन् सम्भाव्यवृद्धिक्षेत्राणिसेवानिवृत्तिपूर्वपरामर्शः, पुरातनरोगस्य अनुकूलनस्य सुदृढीकरणं, निद्राविकारस्य चिकित्सा, आश्रितवृद्धानां परिचर्याकर्तानां कृते सहायताकार्यक्रमाः, तथा च वृद्धानां दुर्व्यवहारस्य विषयस्य सम्बोधनं।
मनोवैज्ञानिकव्यवहारे अध्ययने वा ऑस्ट्रेलियादेशे ६५ वर्षाधिकानां व्यक्तिनां अनुपातः न गृहीतः । अस्मिन् आयुवर्गस्य जोखिमकारकेषु मनोवैज्ञानिकविषयान् निरूपयितुं अतिरिक्ताध्ययनस्य आवश्यकता वर्तते इति कथ्यते । वर्तमानकाले यत् सीमितं शोधं उपलब्धं तत् वरिष्ठग्राहकानाम् नित्यं दैनन्दिनजीवनस्य समस्यानां चिकित्सायां मनोवैज्ञानिकचिकित्सानां उपयोगस्य समर्थनं करोति। एतेषां प्रारम्भिकहस्तक्षेपरणनीतीनां व्यापकप्रयोगः अधिकगम्भीरमानसिकस्वास्थ्यविषयाणां विकासं निवारयितुं साहाय्यं कर्तुं शक्नोति इति सूचितम्। ऑस्ट्रेलिया-देशस्य मनोवैज्ञानिकाः आग्रहं कुर्वन्ति यत् ते उपयुक्तहस्तक्षेपाणां विकासे अधिकसक्रियभागं गृह्णन्ति तथा च अस्मिन् आयुः-परिधि-अध्ययनेषु ताजानां तथा च प्रयतितानां सत्यानां च हस्तक्षेपाणां कार्यक्षमतायाः विषये अतिरिक्तं शोधं कर्तुं शक्नुवन्ति।
| Geropsychology : its the future | |
|---|---|
| लेखकः | American Psychological Association article |
| देशः | india |
| भाषा | sanskrit |
सन्दर्भाः Geropsychology: It’s your future. History of clinical Geropsychology, professional practice informed by the science of psychology and aging. Professional Geropsychology. What is Geropsychology? (2021, July 12). All Psychology Careers.