सदस्यः:2311512anvita
दक्षिणभारतं, विशेषतः तामिळनाडु, संस्कृतिमयमयं धाग्यं धारयति, यः युगानि युगानि प्रचालितः अस्ति। यदा शताब्दानि च कालानि च गच्छन्ति, तदा सर्वश्रेष्ठाः राजाः च सम्राटाः च कालस्य दुःखस्य प्रभावे पतिताः। विशालतमाः राज्याणि पतितानि, च इतिहासः कृतिं विषादं करोति। किन्तु, कालस्य अवशेषाः यानि चिरकालं स्थिरं स्थितानि, रहस्यस्य च शान्तिस्य आविर्भूतानि। भूमिं हृदयं च, वास्तुकला चित्तव्यतिकराणि; पवित्रता च आध्यात्मिकता च यः चिन्हः: मन्दिराणि। एषां मन्दिराणां, यानि दृष्टा चित्तविज्ञानं कृतं, विस्वासस्य प्रेरिताः द्रष्टा-राजा, एषां जगतः सर्वश्रेष्ठाः शिलाश्रयं प्रतिमा अस्ति।
मन्दिराणि प्राचीनभारतस्य गर्वः सन्ति यः प्राचीनकाले आरम्भात्। दक्षिणभारतं, यः मणिकाचलानां धान्यानां च जङ्घानां देशः अस्ति, प्रत्येकं चक्रवातः विलसन्ति। चोल तथा पाण्ड्य राजवंशस्य विशेषेण योगदानं दक्षिणस्य इतिहासं आकारयति। अत्र अनन्तः कोयिलः अस्ति (मन्दिराणि), यानि उच्च गुपुराणां च लघु पूजागृहाणां च युक्तानि, यत्र किञ्चित्कालं निरन्तराणां नदीनां तटेषु विराजन्ति, किञ्चित्पर्वतानां शिखरेषु च विद्यमानानि। एषां मध्ये जगतः सर्वश्रेष्ठं चालनं हिन्दूमन्दिरं अस्ति, श्रीरङ्गम् रङ्गनाथस्वामी मन्दिरं।
रङ्गनाथस्वामी कोविलं १०८ दिव्य देशाणां या दिव्य क्षेत्राणां/मन्दिराणां मध्ये प्रथमं अस्ति, यः भगवान् विष्णोः तथा तस्य पतिव्रता देवी लक्ष्मीया समर्पितं अस्ति। भगवान् विष्णुः रङ्गनाथेन स्थितः, तथा देवी रङ्गनायकी इति।
रङ्गनाथस्वामी मन्दिरस्य इतिहासः समृद्धः अस्ति च सहस्त्राणां वर्षाणां अतीतं अस्ति। इदं वर्तमानरूपेण १०वीं शताब्द्यां चोलराजवंशेन निर्मितं इति विश्वासः अस्ति, यद्यपि एषः स्थलः बहुत् कालं पूजायां स्थितम्। शताब्देषु, चोलाः, पाण्ड्याः, होयसालाः, च विजयनगरराजाः च मन्दिरस्य विस्तारं, पुनर्निर्माणं च अलंकारं च कृतवन्तः, यः तस्य अत्युत्तमं वास्तुकला च कलात्मकं वैभवम् आच्छादयति।
मन्दिरं तस्य विषदं द्रविड वास्तुकला द्वारा प्रसिद्धं अस्ति, यः उच्च गुपुराणां (द्वारगृहाणां), स्तम्भितं सभागृहाणां, च विस्तृतं शिल्पं यः हिन्दू पुराणकथाः दर्पयति। मुख्यदेवता, भगवान् रङ्गनाथः अथवा नाम्पेरुमलः, पातालसर्पस्य आदिशेषस्य उपरि शयनं कृतं अस्ति, गर्भगृहस्य आन्तरे मूळवरं इति, तथा उत्सवरः स्थिरपदं स्थितः, तस्य पतिव्रतानां समविष्टः अस्ति। मूळवरः गर्भगृहस्य स्थिरं विशालं देवता अस्ति। उत्सवरः, यथा पदं सूचयति, उत्सवस्य समये, यत्र भगवान् नगरस्य चौर्ये गच्छति।
२१ गुपुराणां चालयन्ति यः मन्दिरस्य विस्तीर्ण क्षेत्राणां पार्श्वे अस्ति, राजगुपुरं अन्यानां उपरि तिष्ठति, च एषः मन्दिरस्य मुख्यद्वारः अस्ति। किन्तु, अन्येषां गुपुराणां उपरि एकः गुपुरः अस्ति, यः विशेषः अस्ति, एषः वेल्लै गुपुरः (स्वच्छ)। यत्र अन्यानि गुपुराणि रंगयुक्तानि दृश्यन्ते, एषः गुपुरः तस्य स्वच्छ दुध्वितीय रंगे द्वीपशास्त्रः अस्ति, यः अद्भुतं भक्तानां मनोहरं आकर्षति।
वेल्लै गुपुरस्य इतिहासः विशेषं रोचकं अस्ति। एषः गुपुरः एकः देवदासी वेल्लै इत्यस्मिन् नाम्ना नामितः, यः निजजीवितं नाम्पेरुमलस्य प्रतिमायाः रक्षणार्थं बलिदानं कृतवान् अस्ति, यः सुलतान्तेषु आक्रमणं कृतवान्। श्रीरङ्गं १३२३ तमे वर्षे तामिलमासे वैकासि आक्रमणं कृतं। समीपतः १२,००० श्रीरङ्गस्य निवासीः मन्दिरस्य रक्षणं कृत्वा प्राणान् त्यक्त्वा। तेषां बलात्करणं मन्दिरं, भगवान् रङ्गनाथस्य आभूषणानि च मन्दिरस्य सोने च अपहरणं कृतम्। तेषां बलात्करणं नाम्पेरुमलस्य प्रतिमां अपहरणं कर्तुं इच्छन्ति, यः पवित्रं 'अबरंजी' सोनेन निर्मितः इति विश्वासः। ते प्रतिमां अन्वेषणं कृतवान्, किन्तु वैष्णवाचार्यः पिल्लैलोकाचार्यः प्रतिमां निःसृत्य मदुरैं गत्वा भागतः। (१३२३ तमे वर्षे श्रीरङ्गं निःसृतं नाम्पेरुमलः केवलं १३७१ तमे वर्षे प्रत्यागच्छत्।)
प्रतिमां द्रष्टुं अशक्ताः सुलतान्तः मन्दिरप्रमुखानां हन्तुम् आरम्भं कृतवान्, अनन्तरं पिल्लैलोकाचार्यं च नाम्पेरुमलम् अतीव अन्वेषणं आरम्भं कृतम्। आक्रमणवर्णाः आसन्नात्पूर्वं च, वेल्लै तस्य सुलतान्तस्य सेनापतिं पूर्वे गुपुरे नृत्यं कृत्वा कालं प्राप्य, पिल्लैलोकाचार्यस्य प्रतिमायाः भाग्यं कृतं। तस्य नृत्यं घण्टाः गत्वा, वेल्लै सेनापतिं पूर्वे गुपुरे कृत्वा ध्रुवतया नैव तस्य पतित्वं समारम्भं कृतम्। तस्य वधात् अनन्तरं वेल्लै गुपुरात् प्राणं त्यक्त्वा रङ्गनाथस्य नाम स्मृत्वा आत्महत्या कृतवान्। वेल्लैस्य बलिदानं पूज्यं, विजयनगरराजस्य मुख्यः, केम्पन्नः, यः सुलतान्तं आक्रमणं निवारयामास, तस्य नामतः गुपुरं नामितवान्। एषः गुपुरः तस्य स्मृत्यै श्वेतपाटले चित्रितः अस्ति।
कोयिलोलुगुः मन्दिरस्य च गतिं, राजानां योगदानानि च आक्रमणानि च, बलिदानानि च यथाप्रतिमाम् संवर्धति। अनन्तरम् अनेकेषां मन्दिराणां दन्तान्तेषु, एकः रोमांचकः कथा अस्ति यः एकः मुस्लिमराजकन्यायाः, यः भगवानं प्रति प्रेमं व्यपादितः। मुस्लिम आक्रमणकाले, पूज्यः हिन्दूमन्दिरः द्रव्यस्य अपहरणं च अपद्रवणं च अपातितः। देवतां सुलतानस्य सेनायाः दत्तां, श्रीरङ्गं भृशं अदृश्यमानः। भक्ताः श्रीरङ्गं द्रष्टुं सेनायां दिल्लीं गत्वा, तत्र गत्वा, सुलतानस्य कन्यायाः रङ्गनाथस्य सौंदर्यं प्रेमं कृत्वा तस्य कक्ष्यां धर्मान्तरयन्ति। सेनापतयः संगीतं नृत्यं च साधयितुं सुलतानं प्रेक्ष्य, देवतां पुनः प्रतिपादयितुं यथार्तं। तेन रात्रौ सुलतानं नीद्रायाम् स्थितं, तदा प्रतिमा उच्यते। तत्र किञ्चन, प्रातः यत्र प्रतिमा अपास्तं, दुर्धर्षः राजकन्यः श्रीरङ्गं गत्वा दुःखेन मरणं कृतम्। भगवानः तस्य भक्ति जन्यं कृतज्ञः, तां पतिव्रता सम्वदेत्। अद्यापि, बिबी नाचियारं समर्पितं पूजागृहं अस्ति, यत्र भगवानं रोटीकं घृतं च आहारं प्रदास्यते। उपर्युक्ताः कथाः केवलं कोयिलोलुगुः सन्निधौ अनेके कथाः प्रतिपद्यन्ते। अभिलेखः मन्दिरस्य सौंदर्यं, तस्य संपत्ति, च तस्य विविधरूपेण देवस्य अनेकानि पूजागृहाणि प्रतिपादयति। एषा श्रीरङ्गस्य सौंदर्यं, यत्र सम्पूर्णं नगरं मन्दिरस्य गृहीत्वा स्थितम्, न तु अन्यतया अपि। मन्दिरं हरितवृक्षाणां, चीतकाणां, नित्यानां तु शिलपक्षिणां, तालकम्, च अनेके पूजागृहाणां च गुपुराणां च परिवृत्तम् अस्ति। तस्य अद्यत्वे चामुकं सर्वे एकात्मं पश्यन्ति, यत्र मन्यमाने स्वर्णयुगस्य प्राचीनविस्तारं च भक्ति आन्दोलनस्य समवायं बहु विश्लेषयन्ति। अस्मिन् कहान्यां मन्दिरं 'भूमिकालोकवैखुण्टम्' इति कथ्यते, यत्र भगवानः च देवी च स्वयमं स्थितः, सर्वेषां भक्तानां कृपया तथा दयया आशीर्वादं ददाति।