सदस्यः:59.92.155.98/प्रयोगपृष्ठम्
यदा मापकेऽस्मिन् चिन्हाङ्कनम् अपेख्स्यते तदा अयं जले सन्तार्यते यच्चिन्हपर्यन्तं चायं जले निमज्जति तत्तु मापकस्य १००० इति चिन्हं भवति। तदनु अयं कस्मिन्श्चिद् अन्यस्मिन् द्रवे (दुग्धे) निमज्ज्यते यस्य घनत्वं १.२१० इति भवति। चिन्हमिदं मापकस्य १.२१० इति चिन्हं भवति। इत्थमेव नलिकाया: पूर्णे दैर्घ्ये चिन्हाङ्कनं क्रियते।
एतादृशा: घनत्वमापका: विभिन्नेषु अभिकर्मास्थानेषु (कारखानेति-भाषायां)घनत्वस्य मापनार्थं प्रयुज्यन्ते। फेनकस्य (साबुनेतिनामकपदार्थस्य)अभिकर्मास्थानेषु कास्टिकसोडानामकपदार्थस्य विलयनशक्तिं (strength of solution), बैटरीनामकपदार्थस्य अम्लं तथा शर्कराविलयनं मापितुं यन्त्रस्यास्य प्रयोग: क्रियते।शर्करविलयनमापनकालेऽयं शर्करमापक: (sacchari meter)अलकोलमापनसमयेऽयं अलकोलमापक:(alcohol meter)दुग्धमापनकाले त्वयं दुग्धमापक: (lactometer) इति नाम्ना अभिदीयते।
परन्तु, दुधघनत्वं नहि दुग्धस्य शुद्धताया: प्रमाणं घनत्वेन सह स्निग्ध्ताया: परिमाणस्य मापनम् आवश्यकं भवति। यदि चेत्, दुग्धात् नवनीतमुद्धृतं तर्हि तस्य घनत्वम् अधिकायते। यदि पुन: तस्मिन् जलं मेलयित्वा तस्य घनत्वं शुद्धदुग्धस्य घनत्वेन तुल्यं क्रियते तर्हि दुग्धमापकेन यथार्थभावेन घनत्वं सूच्यते किन्तु दुग्धं विकृतं भवति। यदि चेत् दुग्धे क्षारं जलं मेल्यते तदापि दुग्धमापकेन दुग्धं शुद्धमित्येव सूच्यते।