सदस्यः:Anurag mishra10/प्रयोगपृष्ठम्
शैक्षिक संप्रेषणम च सम्प्रेषणे मुद्रित अमुद्रित साधनानाम् विश्लेषणम
संप्रेषणम एका प्रकिया भवति यस्य माध्यमेन परस्पर विचाराणां सूचनानां च आदान-प्रदानं भवति ,
● संप्रेषणं प्रक्रिया गत्यात्मकं भवति,
● संप्रेषणं उद्देश्यपूर्णा प्रक्रिया भवति,
● संप्रेषणे विचाराणां, सूचनानां च आदान प्रदानम भवति,
शैक्षिक सम्प्रेषणे शैक्षिक गतिविधिषु शिक्षक छात्रयो: मध्ये परस्परं संवादं मुद्रित अमुद्रित साधनानां माध्यमेन भवति।
1) मुद्रित साधनानि-
एतानि साधनानि विभिन्न रूपेषु वर्तते।
यथा-
● स्व अनुदेशित सामग्री
● ग्रंथालये पुस्तकानि
● मानचित्राणि
● पत्र पत्रिकाणि
● समाचार पत्राणि
● शोध पत्राणि
● शब्दकोश:
● विश्वज्ञानकोश:
● मानकम
● प्रतिवेदनम
● संदर्भ ग्रंथा: ,
इत्यादिकम मुद्रित साधनानि भवन्ति।
2) अमुद्रित साधनानि-
एतानि साधनानि दृश्य श्रव्य रूपयो: वर्तते।
यथा-
दृश्य साधनम -
● श्यामपट्ट:
● प्रोजेक्ट
इत्यादिकम दृश्य साधनानि भवन्ति।
श्रव्य साधनम-
● रेडियो
● टेपरिकार्डर
● ग्रामोफोन
इत्यादिकम श्रव्य साधनानि भवन्ति।
दृश्य श्रव्य साधनानि-
● टेलीविजन
● दूरभाष यंत्र
● सङ्गणक:
● अंतर्जालम
● चलचित्राणि
● नाटकम
इत्यादिकम दृश्य श्रव्य साधनानि भवन्ति।
मुद्रित साधनानि -
ग्रंथालयेषु विभिन्न पुस्तकानि , ग्रंथाः, पत्र-पत्राणि , शोधपत्राणि , इत्यादिकं सामग्री लिखित रूपेण भवति , येषु विभिन्न ऐतिहासिकं , साहित्यिकं अपि च दार्शनिकं ज्ञानं लिखित रूपेण संकलितं भवति ,ये शिक्षण गतिविधिषु बहु उपयोगी महत्वपूर्णञ्च भवन्ति।
● पत्र-पत्रिका: :- पत्रिकाषु लेख: , कथा: ,विशिष्ट खण्ड शीर्षकम् इत्यादिकम् अनेकानेकानां लेखकानां प्रस्तुतिः लेख: संकलिताः भवन्ति।
● समाचार पत्राणि :- समाचार पत्रेषु अद्यतन घटनानां समाचारं नवीन ज्ञानवर्धक लेख: विभिन्न विज्ञापनम् इत्यादिकं प्रकाशनं स्थानीय, राष्ट्रीय, च वैश्विक स्तरेस्मिन् प्रकाशनं भवति।
● पुस्तकालये साहित्यिक प्राचीनाः नवीनाश्च ग्रंथाः :- ग्रन्थेषु विभिन्न पुरातनं ज्ञानं ,काव्यात्मक- ज्ञानम् , ऐतिहासिक-ज्ञानं, दार्शनिक-ज्ञानं, सांस्कृतिक-ज्ञानम् इत्यादिकं ज्ञानं लिखितं भवति।
● शब्दकोश:- : शब्दकोशे विभिन्न शब्दानाम् अर्थः , ज्ञानं , पर्याय-शब्दानाञ्च प्रयोगः लिखितं भवति।
● विश्वकोश:- विश्वकोशे विश्वस्तरस्य संकलित-ज्ञानस्य संकलनं भवति।
● स्व अनुदेशित :- स्वस्य लेखन-कार्यं , संकलिता-सामग्री , स्व-अनुदेशित सामग्री भवति ।
अमुद्रित साधनानि -
अमुद्रित साधनानि मुद्रित साधनात् भिन्न: भवन्ति ,वर्तमान आधुनिक समये सर्वेषां कार्याणां सम्पादनम् इलेक्ट्रिक अमुद्रितैः साधनै: भवन्ति। शिक्षण गतिविधिषु कक्षाषु ग्रंथालायेषु विभिन्न साधनानि अमुद्रित साधनानि भवन्ति,
अमुद्रित साधनानि दृश्य - श्रव्य च श्रव्यदृश्य उभय-रूपेण भवन्ति।
● दृश्य साधनम् :- श्यामपट्ट: , चित्र, प्रोजेक्टर, इत्यनेन शिक्षणाधिगमः भवति।
● श्रव्य साधनम् :- ऑडियो , टेपरिकार्डर, इत्यनेन शिक्षणाधिगमः भवति।
● श्रव्यदृश्य साधनम् :-सङ्गणकम् , दूरभाषयंत्रम् ,नाटकम् , चलचित्रं , अंतर्जाल माध्यमेन , दूरदर्शनं , इत्यनेन शिक्षणाधिगम: भवति।