सदस्यः:Atulpandey1234
दल शिक्षणं शिक्षकस्यसंरचना थाः एकं व्यवस्थित रूपं भवति, यत्र एकाधिक शिक्षकः(द्वौ द्वयधिकाः) परस्परं सहयोवं कुर्वन्तः शिक्षार्थीनां समुहम् उद्देश्य कमपि विषयम् अध्यषयन्ति।एते शिक्षकाः स्वविषयेषु निपुणाः शिक्षणकलायां दसाश्च भवन्ति शिक्षकेषु एकः शिक्षकणस्य प्रयुक्तः भवति। यश्च सम्पूर्ण व्यवस्थां संचालयतिं। अन्ये च शिक्षकाः तस्य निर्देशनें कार्यं कुर्वन्ति दलशिक्षणस्य सफल्यमसाफल्थं गणप्रमुखम् अवलम्बते.।
- दलशिक्षणस्य परिभाषा* - प्रकृतशिक्षणेस्मिन् अनेकें छात्राः एकास्मिन् समले किस्यां कक्षातमेकं एकः विषयः अध्याप्यते यत्र एकाधिकाः अध्यापकः परस्परं सहयोगं कुर्वन्तुः विधार्थिनां समुहम् एकमेव विषमयम् अध्यपकम् तदेव दल शिक्षणम्।
*हरिद्वार महोदयःअभिप्रैति*- दलशिक्षणं शिक्षणसंरचनामाः एकं व्यवस्थितरूपं, यत्र , द्वौ, दलाधिकाः शिक्षकाः परस्पर सहयोगेन कश्चन छात्रसमुहं कश्चित विषयविशेषम् अध्यापयन्ति इते।
- कालौ ओलसन् महोदयः*- दल शिक्षणमिथं प्रकाट्यति दलशिक्षणं तद्रशौ कशचिन् शैक्षणिकपरिस्थितिः यत्र अधिकज्ञानकौशललुक्ताः द्आधिका अध्यापकः परस्परिक सहयोगेन कास्पापि शिर्षकस्य शिक्षणयोजनां निर्मन्ति' एकस्मिन एक समये एकस्य छात्रसमुहस्य विशिष्ट अनुदेशनार्ध रोचकाकृमाणां सामुहिकविधीनां च प्रयोगः क्रियतेः
दल शिक्षणस्य विकासः -- सान्ख्यवृद्धि कारणतः द्वितीय विश्व्युद्ध्ये अनन्तरं 1954तमे वर्षे राष्ट्र स्तरीय शिक्षनसंस्थासु विश्वविधायलेषु च नूतनप्रयोगस्य आरम्भः संजातः दलशिक्षनमिव काचित नूतन योजना 1955तमे वर्षे हार्वर्ड विश्वविद्यालये आरब्धाः लेक मिगृन योजना नाम्ना तत् आरब्धा अस्यां योजनानां एतस्य सहायकशिक्षकस्य सहायेन दलशिक्षणं प्रारब्धं 1956तमे वर्षे कोड फाउंडेशन इति संस्थाया आर्थिक सह्योगेन् एकः आयोगः सस्थापितः यत्र एतत् शिक्षनमण्डलस्य आधिक प्रभावशाली उपयोगाच कर्तुं अध्ययनं कृतम l
1960तमे वर्षे एतस्य विकासः जे फ्रीमैन महाशयेन कृतं शिकागो विश्व विद्यालयस्य फ्रांसिस चेजमहाभागेन दल शिक्षणं प्रथमपलोगः कृतः भारतीयदृष्ट्या प्राचीन शिक्षन व्यवस्थायां गुरुकुलशिक्षणपध्दतौ अपि नामक पध्द्ता शिक्षणकार्यं प्रचलति स्म एतदेव दल शिक्षणस्य गौनरूपमिति वक्तुं शक्यते किन्तु आधुनिककालेः भारतीयविद्यालयेषु महा विद्यालयेषु च दल शिक्षण प्रयोगं वर्तते इति दल शिक्षण विकासः वर्तते
दल शिक्षण उद्देश्यानि --- दल शिक्षणस्य प्रमुख उद्देश्यानि (1)शिक्षक क्षमतायाः सर्वाधिक उपयोगः
(2) शिक्षनस्तरस्य समीकरणं
एवञ्च एका एव विषयः आध्यपकैः पाठ्यमनत्वात तद् विषये छात्रानां संदेशं स्तरं न्यूनः भवति विभिन्न आध्यपकानां द्वारा विषयस्य विश्लेष्णत्वात बहूनां कौशलानां प्रयोगः जायते तेन अधिगमस्य प्रतिपुष्टिः लभ्यते