सदस्यः:Diksha meena

शिक्षायाः अनुप्रयोगः

शिक्षा इति शब्दस्य अर्थः अधिगमः अस्ति । शिक्षायाः माध्यमेन मानवस्य मानसिक,

बौद्धिक विकासः भवति। एवं च मानवः सभ्य, सुसंस्कृतः योग्य नागरिकं रूपेण प्रसिद्धः भवति। अतः अस्माकं जीवने शिक्षायाः परमावश्यकता अस्ति। शिक्षायाः अस्माकं जीवने किमर्थं कथम् च आवश्यकता भवति एतत् ज्ञातुं हेतु वयं सर्वे शिक्षायाम् अनुप्रयोगः दृश्यन्ते-

  वर्तमान समये वयं शिक्षायाम् अनुप्रयोगः भिन्नानि- भिन्नानि क्षेत्राणि पश्यामः  ।    

1 वैज्ञानिक क्षेत्रे

                                  2 कला क्षेत्रे

3 राजनैतिक क्षेत्रे 4 ऐतिहासिक क्षेत्रे

                                    5 आर्थिक क्षेत्रे              
                                  6 सामाजिक क्षेत्रे                                           
             एतेषु क्षेत्रेषु जनाः शिक्षायाम् अनुप्रयोगः भिन्न-भिन्न रूपेण कुर्वन्ति ।
        1 वैज्ञानिक क्षेत्रे – वयं सर्वे विज्ञानम् प्रगति दृश्यामः । विज्ञानस्य माध्यमेन
        भारते सर्वे जनाः सरल, सुलभ जीवनं व्यतीतं कुर्वन्ति ।

न केवलं भारते अपितु संपूर्ण विश्वे विज्ञानस्य माध्यमेन मानवाः अंतरिक्ष यात्रा कुर्वन्ति, चंद्रयान ,मंगलयान इति मिसाइलस्य सफलं परिक्षणं कुर्वन्ति । दूरवाणीयंत्रम् प्रयोगः कुर्वन्ति , संगणक प्रयोगः कुर्वन्ति, ध्वनियंत्रम् प्रयोगः कुर्वन्ति च । अतः वैज्ञानिक क्षेत्रे शिक्षायाः अत्यंत आवश्यकता वर्तते।

  2  कला क्षेत्रे- कला क्षेत्रं अपि शिक्षायाः परमावश्यकता वर्तते। शिक्षायाः माध्यमेन जनाः स्वकीय चरित्र निर्माणं कुर्वन्ति। स्वकीय रूचि अनुसारेण ज्ञानं अजन्ति। यथा-वास्तुकला, संगीतकला, चित्रकला इत्येतेभ्यः सर्वाणि शिक्षायाः आवश्यकता वर्तते।
   3 राजनैतिक क्षेत्रे- राजनैतिक क्षेत्रे अपि शिक्षायाः आवश्यकता भवति। 
 अतः समाजे शिक्षायाः परमावश्यकता वर्तन्ते। एकः शिक्षित राजनेता एव                                                                                                                                                                                            शिक्षित समाजस्य निर्माणं कुर्वन्ति। अशिक्षित राजनेता दोषपूर्ण समाजस्य निर्माणं 
    कुर्वन्ति।

 4 ऐतिहासिक क्षेत्रे-  अस्माकं इतिहासः अतीव प्राचीनः अस्ति। एवं च अस्य इतिहासस्य अनेकानि महत्वपूर्णानि घटना सन्ति।
 यथा- हड़प्पा सभ्यता, वैदिक सभ्यता ।
 एतानि विषयाणि ज्ञानस्य प्राप्तुं हेतुं शिक्षायाः आवश्यकता अस्ति। 
    यतोहि शिक्षायाः माध्यमेन एव  वयं अस्माकं इतिहासं ज्ञातुं शक्यते।
     5 आर्थिक क्षेत्राः- भारतः एकं विशालं देशः अस्ति। शिक्षायाः माध्यमेन एव
      भारतस्य आर्थिक व्यवस्था सम्यक रूपेण अग्रसरं भवति। 
      देशस्य प्रधानः यदि शिक्षितः अस्ति तर्हि देशस्य आर्थिक व्यवस्था सम्यक् 
      भवति। एवं च  देशे निवासितः जनाः अपि कुशलं भवति।
     6 सामाजिक क्षेत्रे- एकः कुशल समाजस्य निर्माणे शिक्षायाः परमावश्यकता भवति।
     शिक्षित समाजमेव शिक्षित देशस्य निर्माणं कुर्वन्ति ।
     शिक्षित समाजमेव देशस्य प्रगतिं कर्तुं शक्यते विद्या धनं सर्वधनं प्रधानम् इति सर्वैः स्वीक्रियते, यतोहि विद्यया एव सर्वे जनाः सर्वाणि कार्याणि साधयितुं समर्थाः भवन्ति। विद्यां प्राप्य उन्नतिं, कीर्तिं, सुखसमृद्धिं च लभन्ते विद्वांसः। यदुक्तं केनचित् - 

मातेव रक्षति पितेव हिते नियुक्ते कान्तेव चाभिरमयत्यपनीयखेदम्। लक्ष्मीं तनोति वितनोति च दिक्षु कीर्तिं किं किं न साधयति कल्पलतेव विद्या।। विद्याधनं व्ये कृते वर्धते, संचायत् च क्षयम् आप्नोति, एतस्माद् इदं अपूर्वम् एव धनं। अत एवोक्तम् - अपूर्वः कोअपि कोषो Sयं विद्यते तव भारति। व्यतो वृद्धिमायाति क्षयमायाति संचयात्।। नृपाः, राष्ट्र-पतयः, मुख्यमंत्रिणः, प्रधानमंत्रिणो अपि विविधविषयविशेषज्ञानां, कवीनां, वैज्ञानिकानां मतिमतां विदुषां समादरं कुर्वाणाः तेषां उत्साहवर्धनं कुवन्ति पुरस्कारैः। अत अस्माभिरपि विद्या पूर्णमनोयोगेन पठनीया, ग्रहणीया विद्याविहीना पशु इति निर्विवादेन सिध्यति। विद्या नाम नरस्य रूपमधिकं प्रच्छन्नगुप्तं धनम् विद्या भोगकरी यशः सुखकरी विद्या गुरूणां गुरुः । विद्या बन्धुजनो विदेशगमने विद्या परं दैवतम् विद्या राजसु पूज्यते न हि धनं विद्याविहीनः पशुः ॥ विद्या अधुना युगे अत्यावश्यकं अस्ति। विद्याविहीन: पशुभि: समान:। विद्यया एव मनुष्या: संसारस्य सर्वश्रेष्ठा: प्राणिन: भवन्ति। विद्या अध्ययनेन मनुष्यस्य बुद्धि: तीव्रा भवति। विद्या विनयं ददाति। विद्या परं दैवतं,परं मित्रं च अस्ति। विदेशेषु अपि विद्या एव बन्धु: अस्ति। विद्यया पात्रतां याति। विद्यया मनुष्य: धनं आप्नोति। धनात् सर्वाणि सुखानि लभते।