सदस्यः:Milan Hota

             शिक्षामनोविज्ञानस्याध्ययनपद्धतयः

शिक्षामनोविज्ञानं शौक्षिकपरिस्थितिषु व्यबहारस्य वैज्ञानिक अध्ययनं करोति । आधुनिकयुगेकस्यापि विषयस्य वैज्ञानिक तथा तस्य विधिरेव वर्त्तते । विषयस्य विकासाय अनुसन्धनाय च विधिनां पद्धतिनां महत्वपूर्ण स्थानं वर्त्तते । (1) अन्तर्दर्शन विधि - ″स्वस्मिन् स्वस्य दर्शन्‶ अर्न्तदर्शन अस्मिन् विधौ व्यक्तिः स्वस्य मानसिक क्रियाणां प्रतिक्रियाणाञ्च अध्ययनं स्वयमेव करोति । अर्न्तदर्शनस्य विधिः क्रिययोः सञ्चालनेन भवति । गुणाः –  व्याक्तिः स्वस्यमानसिकलस्तितेः क्रियाप्रतिक्रियाणां निरोक्षणं स्वयमेव करोति।  अनेन विधिना प्राप्ता सूचना मौलिकी भवति ।  प्रयोगशालायाः उपेक्षिता नास्ति । द्वोषाः – • अस्मिन् विधौ कृत्रिमता आयाति । • स्वसिय दोषस्य निराकरणाय असमर्था। • अनेन प्राप्ता सूचना अविश्वसनीया । (2) अवलोकनमविधिः – अस्मिन् विधौ कस्यापि जनस्य व्यवहारस्य अध्यनम् अन्यः करोति वा अनेन जनेन क्रियते । व्यवहार अभिव्यक्त्तिः शारिरीकपरिवर्त्तनैः इङ्गितै मुखभावैयैः वाण्या च भवति । अस्मिन् विधौ सर्वेषाम् अवलोकनम् सम्यकतया भवति । अस्यः त्रयः अवस्थाः भवन्ति । A. व्यवहारस्य अवलोकनम् B. अनुमानन् C. व्यवहारस्य व्यख्या अस्मिन् विधौ कस्यापि जनस्य व्यवहारस्य अवलोकलं क्रियते । निरिक्षणकर्त्ता स्वस्यपूर्वज्ञानं प्रयुज्य प्रदर्शित अनेन निरिक्षकः ज्ञान्तुं सक्नोति यत् एतव्य व्यवहारकिदृश वर्त्तते । निरिक्षण वि।ये निरिक्षिता न जानिया निरिक्षणस्य अभिलेखनं तत्कावमेव स्यात् । गुणः – i. निरिक्षणविधिनां प्रत्यकं व्यवहारस्य अध्ययनं भवति । ii. सर्वस्मिन् स्थले निरिक्षणं भवितुमर्हति । iii. अनेन प्राप्ता निसकर्षा तथ्यात्मका भवति । दोषाः – i. प्रशिक्षित निरिक्षिकानाम् अभावः । ii. विश्वस्वनियतायाः अभावः । iii. आत्मनिष्ठता सम्बन्धि दोषः ।