सदस्यः:Vedavalli2431979

तिरुमलतिरुपतेः ब्रह्मोत्सवः

भारतभूमौ अनेके तीर्थक्षेत्राणि सन्ति, तेषु तिरुमलतिरुपतिक्षेत्रं विशेषं पूज्यते। एषः श्रीवेङ्कटेश्वरस्य, यः श्रीनिवासः इति अपि प्रसिद्धः, परमं तीर्थं भवति। प्रतिवर्षं अस्मिन् दिव्ये क्षेत्रे “ब्रह्मोत्सवः” इति महोत्सवः आयोजनं लभते, यः भक्तानां हृदयेषु महानन्दं जनयति।

कथायामस्ति यत् स्वयं ब्रह्मा देवः प्रथमं एषं उत्सवं अकरोत्। अतः “ब्रह्मोत्सवः” इति नाम प्राप्तम्। अयं महोत्सवः सर्वेभ्यः भक्तेभ्यः भक्तिपूर्णं वातावरणं प्रदत्तुं प्रसिद्धः। नवरात्रपर्यन्तं दशदिनानि अयं उत्सवः प्रचलति। प्रत्येकदिने श्रीवेङ्कटेश्वरस्य भिन्नेषु वाहनयात्रासु देवस्य सुन्दरं दर्शनं लभ्यते।

प्रथमदिने “ध्वजारोहणम्” क्रियते। स्वर्णध्वजपट्टे गरुडध्वजः प्रतिष्ठाप्यते। अनेन उत्सवस्य प्रारम्भः सूच्यते। ततः प्रतिदिनं प्रातःकालं सायंकालं च भगवान् भिन्नेषु वाहनासु मन्दिरपरिसरे प्रदक्षिणं करोति। गजवाहनं, अश्ववाहनं, हनुमद्वाहनं, चन्द्रवाहनं, सूर्यवाहनं च दृश्यन्ते। विशेषतया “गरुडवाहनसेवा” महत्त्वपूर्णा। तस्मिन्नेव दिने सहस्रशः भक्ताः आगच्छन्ति।

भक्ताः भक्तिभावेन स्तोत्रजपं कुर्वन्ति, वङ्कटेशस्य नामस्मरणं करोति। देवस्य दर्शनं लभमानाः आत्मीयं शान्तिं प्राप्नुवन्ति। सप्तमे दिने “रथोत्सवः” सम्पद्यते। महत्तरः रथः सज्जीक्रियते, तस्मिन् भगवान् आसीनः सन् नगरपरिक्रमा करोति। भक्ताः रथं बलात् संचालयन्ति, यत् महानन्ददायकम्।

अन्तिमे दिने “चक्र स्नानम्” भवति। चक्रायुधं श्रीचक्रं पुष्करिण्यां स्नाप्यते। अनेन ब्रह्मोत्सवः समाप्तिम् अधिगच्छति। अस्य सम्पूर्णस्य उत्सवस्य मूलं तत्वं अस्ति—“भक्तिरेव परमा शक्तिः”।

ब्रह्मोत्सवः केवलं धार्मिकः न, किन्तु सामाजिकः अपि मिलनस्य अवसरः। अत्र आगच्छन्तः जनाः भिन्नभिन्नप्रदेशेभ्यः, भिन्नभिन्नसंस्कृतेभ्यः च, किन्तु सर्वे एकत्र समागच्छन्ति। एषः उत्सवः भक्तेभ्यः एकतानतां, प्रेम, श्रद्धा च शिक्षयति।

अतः तिरुमलतिरुपतेः ब्रह्मोत्सवः भारतीयसंस्कृतेः वैभवम् उद्घोषयति। एषः महोत्सवः शताब्दीयपरम्परायाः रक्षणं करोति, चिरंजीविभक्तिभावं जनयति च।

विषय: संस्कृति में 2D एनीमेशन का महत्व