सामग्री पर जाएँ

सदस्यसम्भाषणम्:पूजाराणी प्राधान

पृष्ठ की सामग्री दूसरी भाषाओं में उपलब्ध नहीं है।
विषयः योज्यताम्
विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः

भाषण, पठनं लेखनं वा भवतु, सर्वष अपि कौशलेष आदी किञ्चित् आदर्शरूपं छात्राणां पुरत उत्थापनीयम्, यत् दृष्ट्वा छात्राः तथैव अनुकर्तम् अनुसत् वा शक्नुयुः । पठनकौशलविषयेत् आदर्शवाचनम अत्यन्त महत्त्वम् आवहति । अतः आदर्शवाचन शिक्षकः स्वयमेव कुर्यात् । अग्रे कदाचित अत्यन्तं समीचीनतया पत छात्रस्य मुखादपि तत् कारयितं शक्येत. तथापि आदी तू शिक्षकेणैव करणीयं भवति। आदर्शवाचनसमवे शिक्षकेण एते अंशाः अवधातव्याः

कक्ष्यायां शान्ततायाः रक्षणम् अनेकेष विद्यालयेष प्रतिकक्ष्यं छात्रसंख्या षष्ट्यधिका भवति। तादृशकक्ष्यासु छात्राः मन्दस्वरेणापि किमपि वदन्तः भवन्ति चेत महान् कलकल-ध्वनिः श्रयते । एतादशे अवसरे शिक्षकेण कतम् आदर्शवाचनं सर्वैः छात्रैः सम्यक श्रुतं न भवेत। अतः शिक्षकः आदर्शवाचनात पूर्व कक्ष्यायां सम्पूर्णा निश्शब्दतां सम्पादयेत् ।

सर्वेषामपि शब्दानां सुस्पष्टम् उच्चारणम् शिक्षकः वाक्यस्थानां सर्वेषामपि शब्दानां सुस्पष्टम् उच्चारणं कुर्गात् । केषाञ्चित् शिक्षकाणां तादृशः अभ्यासः भवति यत् ते वाक्यस्य आदिमं भागं सम्यक् उच्चारयन्तः अपि अन्तिम भागम् अस्पष्टम् उच्चारयन्ति । केचन वर्णाः उच्चारणावसरे निगीर्णाः इव भवन्ति, सम्यक् न श्रूयन्ते । अतः शिक्षकः नातिशीघ्रं नातिमन्दं वा सावधानतया सर्वान् अपि शब्दान् सुष्ठु पठेत् ।

नवाचनम्

अल्पप्राण-महाप्राणादीनां ह्रस्वदीर्घादीनां च साधु उच्चारणम् - अल्पप्राण-महाप्राणयोः ह्रस्वदीर्घयोश्च

आधारभूतं भवति ।

उच्चारणे सम्भाव्यमानाः दोषाः पूर्वमेव उदाहृताः । ते दोषाः यथा न भवेयुः तथा शिक्षकः वाक्यानां साधूच्चारण कुर्यात्। स, श, ष इत्यादीनाम् उच्चारणे सम्भाव्यमानान् दोषान् अपि परिहृत्य सः आदर्शवाचनं कुर्यात् ।

कणैव करणीयम् ?

कर्तुं शक्यते ?

अपेक्षितम् ?

विषयस्य सुस्पष्टम् म् अधिकं दृश्यते ।

चयति तथैव छात्रः

लेखनचिह्नेषु विशेषावधानपूर्वकं वाचनम् अल्पविराम (,) पूर्णविराम (1) प्रश्नार्थक (?)-आश्चर्यवाचक(!)-उद्धरणचिह्नानि ("") यत्र उपयुक्तानि भवन्ति तत्र तदनुसृत्य अर्थानुसन्धानपूर्वकं वाचनं करणीयम् ।

वाचनकौशलं शिक्षणस्य प्रमुखम् अङ्गम्

भाषाशिक्षणस्य सोपानेषु 'पठनम्' 'वाचनम्' एकं महत्त्वपूर्णम् अङ्ग भवति । यदि वाचनस्य शिक्षकद्वारा 'पठनम्' इति स्वीकुर्मः तर्हि छात्राणां पठनकौशलस्य विकासे एतस्य महद्योगदानं भवति। अर्थात् वाचनं शिक्षणं प्रधानरूपेण प्रभावयति । वाचनम् एका सोद्देश्या प्रक्रिया भवति। छात्राणां पठनकौशलस्य विकासं मनसि निधाय वाचनं क्रियते। उद्देश्यस्य आधारेण एतादृशस्य वाचनस्य प्रकाराः एवं प्राप्यन्ते -

Start a discussion with पूजाराणी प्राधान

Start a discussion