सदस्यसम्भाषणम्:सुजाता महारणा
विषयः योज्यताम्भाषाशिक्षणम्
चिन्तनार्थम्........
भाषायाः ज्ञानाय व्याकरणस्तरे भाषिकतत्त्वानां ज्ञानम् आवश्यकम् वा ?
किमर्थम् ?
कक्ष्यासु शिक्षकच्छात्राणां मध्ये परस्परं ये संवादाः भवन्ति, ते पाठ्यपुस्तके लिखित-संवादान् सजीवान् कुर्वन्ति । छात्राः लिखित-मौखिक-संवादानां मध्ये सहसम्बन्धं संस्थापयन्तः आन्तरिक भाषिक-क्षमतानां बाह्य-यथार्थेन संयोजने समर्थाः भवन्ति । एतेन छात्रेषु क्रमेण भाषाकौशलानां विकासः अपि सञ्जायते । एतानि भाषाकौशलानि -सामाजिक-राजनैतिक-धार्मिक पारिवारिक-प्रशासनिक-शैक्षिकादिषु विविधेषु विषयेषु भाषायाः उच्चारण-वर्ण-शब्द-पद-वाक्य-अर्थस्तरेषु प्रयोगस्य सामर्थ्यं जनयन्ति । इदं स्पष्टमेव यत् विचाराणाम् आदानं प्रदानं च भाषायाः प्रकार्येषु एव अन्तर्भवतः परम् इदं भाषायाः सम्पूर्ण स्वरूपं न इति । एवमेव भाषाशिक्षणम् इत्यनेन व्याकरणशिक्षणम् एव इति केचन चिन्तयन्ति । परं ध्यातव्यं यत् व्याकरणं तु प्रमुखतया भाषिकतत्त्वानि बोधयति परं भाषाशिक्षणस्य सम्बन्धः भाषिकक्षमतायाः भाषिककौशलानां व्यक्तित्वस्य च सर्वाङ्गीणविकासेन सह अस्ति। अतः भाषायाः शिक्षणे व्याकरणस्य भाषिकतत्त्वैः सह समाजभाषिकी, मनोभाषिकी, भाषिक-कौशलानि, भाषायाः विभिन्नानि प्रकार्याणि भाषायाः प्रयोगपरक-तथ्यानि च अन्तर्भवन्ति ।
भाषा-अर्जन-प्रक्रिया
भाषायाः अर्जनप्रक्रियायां पारिवारिकस्य सामाजिकस्य च परिवेशस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका भवति ।
मातापित्रोः शैक्षिक-व्यावसायिक-सामाजिक-आर्थिक-सांस्कृतिकस्तराः परोक्षेण बालानां भाषायाः अर्जनं प्रभावयन्ति ।
भाषायाः अर्जने बालानां प्रतिभायाः किञ्चित् विशिष्टं स्थानं मन्यते ।
भाषायाः अर्जनस्य एषा प्रक्रिया आजीवनं प्रचलति ।
मातृभाषायाः प्रयोगः इव अन्यभाषायाः ग्रहणे अपि अर्जनम् अधिकं प्रभावं जनयति ।
भाषायाः अर्जन-प्रक्रियायां भाषायाः श्रवणकौशलस्य भाषणकौशलस्य च प्राधान्यं भवति ।
भाषायाः अर्जनं भाषाशिक्षणस्य व्यावहारिकपक्षः मन्यते ।
भाषायाः अधिगमन-प्रक्रिया
भाषायाः अर्जनस्य अपेक्षया भाषायाः अधिगमनं काचित् औपचारिक-प्रक्रिया अस्ति।
भाषा-अधिगमन-प्रक्रिया सोद्देश्या प्रयोजनयुक्ता च भवति ।
भाषायाः अधिगमनाय मातृभाषायाः अर्जनात्मकं ज्ञानम् अपेक्षितं भवति ।
Start a discussion with सुजाता महारणा
Talk pages are where people discuss how to make content on विकिपीडिया the best that it can be. Start a new discussion to connect and collaborate with सुजाता महारणा. What you say here will be public for others to see.