सदस्यसम्भाषणम्:सुनील मलिकः
विषयः योज्यताम्बिरजा मंदिरम्
उड़ीसा राज्ये जाजपुरनगरमें प्रसिद्धं बिरजा मंदिरम् अस्ति। एतत् ऐतिह्यपूर्णं हिन्दुधार्मिकं मन्दिरं देवी विराजा-या (गिरिजा) देव्यै समर्पितम् अस्ति, या शक्त्याः दिव्यरूपेण पूज्यते। जाजपुरं तु प्राचीनकाले विराजा क्षेत्र इति प्रसिद्धं आसीत्, अस्य नाम्नः कारणं ऐकं प्रसिद्धं मंदिरम् अस्ति। बिरजा मंदिरम् भारतस्य पञ्चान्नवतीशक्तिपीठेषु एकम् अतिशयं पावनं तीर्थस्थानं मन्यते। यहां स्त्रीदेवी सति-देव्याः नाभिः इति पुराणानुसारं पतिता अस्ति, यतः एतत् स्थलम् इदं वैशिष्ट्यं प्राप्तवति।
मन्दिरस्य मूर्तिः द्विभुजा महिषमर्दिन्याः रूपेण आसीत्। सा एकया हस्तेन महिषस्य वक्षः विभन्दति, अपरया च तस्य लुण्ठीम् आकरोत्, तथा एकः पादः सिंहे उपरि स्थितः, अपरः च महिषस्य वक्षः उपरि स्थितः दृश्यते। एषा मूर्तिः अद्वितीयाऽस्ति यतः अन्यत्र न द्विभुजितया महिषमर्दिन्या रूपेण सस्यां मूर्त्यां दृष्टुम् लभते।
बिरजा मन्दिरस्य इतिहासः दीर्घः च समृद्धः अस्ति। अस्य स्थापत्यं प्रायः १३शताब्दीम् एव निर्मितम् आसीत्, किन्तु एतत् पुनर्निर्माणं १९शताब्द्यां अपि कृतम् अस्ति। यत्र भक्ताः प्रतिवर्षं विविधानि उत्सवाः हर्षपूर्वकं आचरन्ति, विशेषतः शरद् नवरात्रि-पूजा अतिविशिष्टा अस्ति। एतस्मिन् उत्सवे देवी-प्रतिमायाः रथयात्रा एव आयोज्यते यया लोकाः महत्त्वपूर्णं धाम अनुभवन्ति।
एषः धाम न केवलं धार्मिकं, किन्तु सांस्कृतिकं च केन्द्रम् अस्ति। श्रद्धालूः मन्दिरं गच्छन्ति, पूजा अर्चनां कुर्वन्ति च, तथा पितृकर्मणि पिंडदानम् अपि कुर्वन्ति। ईदृशं मान्यता अस्ति यत् पिंडदानं कर्तुं हि सप्त-पिढ्यः वारिषु मोक्षलाभः सुलभः भवति। एतत् स्थलम् भक्तानां हृदयेषु दिव्यस्थाने प्रतिष्ठां करोति।
अतः बिरजा मंदिरम् न केवलं धार्मिक-धर्मस्थलम्, किन्तु उड़ीसा-संस्कृतेः गौरवं, इतिहासं च प्रतिनिधित्वं कुर्वन् अतीव पवित्रं तीर्थस्थानम् अस्ति।
सुनील मलिकः के साथ चर्चा शुरू करें
वार्ता पृष्ठ ऐसी जगहें होते हैं जहाँ पर लोग विकिपीडिया की सामग्री को बेहतर से बेहतर कैसे बनाना है, इस बारे में चर्चा करते हैं। सुनील मलिकः के साथ जुड़ने और सहयोग करना शुरू करने के लिए एक नई चर्चा शुरू करें। यहाँ पर आप जो भी लिखेंगे, वह हर कोई देख पाएगा।