सदस्यसम्भाषणम्:Greeshma~sawiki/प्रयोगपृष्ठम्

छन्दोविछारः

संस्क्रुते काव्यं, पध्यं चम्पूः चेति त्रिधा विभक्तम् I चतुर्षुग पादेषु विन्यस्ता प्दावलि: पध्यम् I अपादयुक्ता पदावलि: गध्यम् गध्यपध्यमयात्महरना चम्पूः इत्यभिधीयते I पध्यरचना छन्दः अनुसरति I

जातिः व्रित्तम् इति उभः अपि लघु गुरु चेत्यक्शरद्वयमनुसरतः I एकमाकाकलेन​ उच्चारितो वर् णः लघु I द्विमात्राकालेन उच्चारितः वर्णः गुरु "-" अनेन संकेतेन गुरु, "U" लघु व्यवहारः इति वर्तते I लघुगुरुव्यस्थाम् आश्रित्य परस्परम् भिन्नाः गणाः अष्टौ भवन्ति I

   वगणः = U - -
   रगणः = - U -
   तगणः = - - U
   भगणः = - U U
   जगणः = U - U
   सगणः = U U -
   नगणः = U U U
   मगणः = - - -

व्रित्तानाम् लक्षणोदाहरणानि

1.अनुष्टुप्

अत्र एकस्मिन् पादे अष्ट्औ अक्षराणि भवन्ति I

 लक्षणम् -

श्लोके षष्टम् गुरु ज्नेयम् सर्वत्र लघु पन्चमम् द्वितीयतुर्ययोर्ह् त्रस्वं सप्तं गुरु चान्ययोः I

2.इन्द्रवज्रा

 व्रुत्तेऽस्मिन् प्रतिपादम् एकादशाक्षराणि भवन्ति I
 लक्षणम् –
 स्वादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः I

   अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति I

प्रज्ना च कौल्यं च दमः ष्हुतम् च​
पराक्रमश्चाबहुभाष्हिता च​
दानं यथाशक्ति क्रुतज्नता च I

सदस्यः:Greeshma~sawiki/प्रयोगपृष्ठम् के बारे में चर्चा शुरू करें

वार्ता पृष्ठ ऐसी जगहें होते हैं जहाँ पर लोग विकिपीडिया की सामग्री को बेहतर से बेहतर कैसे बनाना है, इस बारे में चर्चा करते हैं। सदस्यः:Greeshma~sawiki/प्रयोगपृष्ठम् में सुधार कैसे करें, इस बारे में अन्यों के साथ चर्चा आरंभ करने के लिए आप इस पृष्ठ को काम में ले सकते हैं।

चर्चा शुरू करें