सदस्यसम्भाषणम्:Mandaltarun/प्रयोगपृष्ठम्

                                      जगन्नाथमतेन काव्यलक्षणम्                                                             
                          संस्कत साहित्यजगति वहवः कवयः मुनयः च सन्ति । तेषु जगन्नाथ अन्यतम प्रसिद्धः । अलंकारशास्रपरम्परायां सर्वे आलंकारिकाः स्व आलंकारिकाग्रन्थे काव्यलक्षणं प्रतिपादितवन्तः  तेषु  प्राचीन  आलंकारिकेषु  किञ्चित विलक्षणं  काव्यलक्षणं जगन्नाथः रसगङ्गाधरे प्रतिपादयति ।तद यथा -रमणीयार्थप्रतिपादकः शव्दः काव्यम् ।
            यः शव्दः रमणीयम्  अर्थ  प्रतिपादयति तादृशः रमणीयार्थ प्रतिपादकः शव्दः काव्यम् । का नाम  रमणीयता इति प्रसङगे  सः  कथयति  -रमणीयता च  लोकोत्तर  आह्लादजनक  ज्ञानगोचरता  । अस्य अयमेव अर्थ  शव्दे एव काव्यत्वम् ।यद्यपितस्य  काव्यलक्षणे  शव्दस्य प्राधान्य वर्त्तते  तथापि  चमत्कार अर्थ  प्रतिपादकत्वेन  अर्थस्य  वैशिष्ट्यम्  विद्यते । 
          लोकोत्तर  आनन्द विषये  सः कथयति यत्र  आनन्द अनुभवे  लोकोत्तरत्तोम  अस्ति  इति  सौह्रृदयः अनुभव्य  तिष्टति ,तत्र  लोकोत्तराह्लाद  अस्ति  इति  तर्कनीयम् । असौ आनन्दः जाति विशेष पुनः पुनः  अनुसन्धानम्  एव  कारणम्  ।
         पुत्रस्ते  जायते  धनमते  दास्यामि  तव  पुत्र जातः इत्यर्थ यद्यपि आनन्द जायते तथापि जायमान आनन्दः न अलौकिक ।                 
                यदि सः असौ शव्दः  काव्यम्   इति  स्वीकरोति तर्हि  उतमतम  कावयस्य उदाहरण  प्रसङ्गे  गुणभावात्मानौ शव्दार्थो इति काव्यं  प्रतिपादयति  । अतः शव्दः  काव्यम् इति  प्रत्यक्ष्य रूपेण स्वीकृत्य  परोक्ष रूपेण  शव्दार्थो  काव्यम् इति स्वीकरोति  ।
                                         
                                              समाप्तम्

सदस्यः:Mandaltarun/प्रयोगपृष्ठम् के बारे में चर्चा शुरू करें