सदस्यसम्भाषणम्:Swarnaprava77
विषयः योज्यताम्
|
तव मार्गदर्शनाय विद्यन्ते एतानि पृष्ठानि |
"संस्कृतशिक्षणस्योद्देश्यानि"
[सम्पादयतु]समग्रभारते संस्कृतम् अध्यापनियम् अस्ति । केषुचित् प्रदेशेषु तृतीयभाषारूपेण केषुचित् प्रदेशेषु प्रथम भाषा रूपेण च अध्यापमाना अस्ति । इस प्रथमभाषायां तृतीयभाषायाञ्च प्रायः सामान्योद्देश्यानि एवं रीत्या भवन्ति । विद्यालयेषु महाविद्यालयेषु च विषयाणामध्यापनं निश्चितोद्देश्यानामाधारेण भवति । संस्कृतन्तु भारतीयसंस्कृतेराधारभूतं, माध्यमञ्च । भारतीयसंस्कृते:, सभ्यतायाश्च उन्नते: कारणं संस्कृतमेव भवति। अतः आङ्गलभाषा मातृभाषा शिक्षणापेक्षया संस्कृतशिक्षणस्य उद्देश्यानि महत्वपूर्णानि भवन्ति । संस्कृतं सर्वासामार्यभाषाणां जननी,द्राविडभाषाया:पोषिणी च । अतः संस्कृतशिक्षणस्योद्देश्यानि अन्यभारतीयभाषाणां शिक्षणस्य उद्देश्येभ्य: विशिष्टानि भवन्ति । संस्कृतभाषाया: रक्षणेनैव भारतीया संस्कृति: सुरक्षा भवति। दिशानिर्देशकरणमुद्देश्यम्, उत् उपसर्गपुर्वकं दिश् दांतों:कर्मणि ण्यत् प्रत्ययस्य कृते उद्देश्यं सिद्ध्यति । मस्त अर्थों भवति-करणम् इति । दिशां दर्शयन्ति लक्ष्यों प्रति प्रेरयन्ति च । संस्कृतशिक्षाया: उद्देश्यानि कालदेशपरिस्थितिवशात् परिवर्तमानानि सन्ति । * शिक्षणोद्देस्य अन्तर्गता: त्रयो मुख्यबिन्दव: सन्ति - १-दिशा २-व्यवस्थितपरिवर्तनम् ,। ३-क्रिया । अतः उद्देश्यानांं निर्धारणों विवेकेन करणीयम् । (क) संस्कृतशिक्षणस्योद्देश्यानां निर्धारणसमये ब्युमस्य ध्येया: बिन्दव: १- ज्ञानात्मकपक्ष:— (क) विशिष्टतयानां ज्ञानम् । (ख) विशिष्टतथ्यानाम् अधिगमोपायानां ज्ञानम् । (ग) मान्यतानां परम्पराणाञ्च ज्ञानम् । (घ) प्रक्रियाणां घटनानाञ्च गतिविधेर्ज्ञानम् । (ङ) विधीनां प्रविधीनाञ्च ज्ञानम् । २- भावात्मक पक्ष:— अस्मिन् क्षेत्रे अभिवृत्ति-मूल्य-रुचि-प्रशंसा-सम्बन्धोद्देश्यानि सम्मिलितानि भवन्ति।अध्यापकस्य कर्त्तव्यमिदं यत् स:भावात्मकोद्देश्येन छात्राणां भावात्मकपक्षस्य, रुचिनां,संवेगानां,मनोवृत्तिनां, स्थायिभावानाञ्च अधिकाधिक विकास: कुर्यात् । एतस्य निम्नलिखितवर्गा: सन्ति - (क) ग्रहणम् - ग्रहणकरणस्य सम्बन्ध छात्राणां संवेदनशीलतया भवति। (ख)अस्यान्तर्गति छात्र: प्रेरित सन् नविनज्ञानं सक्रियरूपेण गृहणाति । (ग) सन्तोष: - उचितभावने सह भाषणस्य क्षमता विचाराणां क्रमबद्धतादय:। Swarnaprava77 (चर्चा) ०६:२७, १३ मे २०२२ (UTC)