फाल्गु नदी

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः
Jump to navigation Jump to search

फेल्गुनदी प्रवहति मल्लिजनस्य ३२० किलोमिटारः (अर्थात् २माइल) लीलानः (नरिञ्जनः नलिनजानः वा नम्नापि परिचितः) एवं महनायां द्वे वृहत् पर्वतः स्तः , अत्र जलप्रवाहति २७० मिटारः(३०० वर्गकिलोमिटारः) प्रसस्तरुपे प्रसारितः भवति | फाल्गुः नाम उल्लेखः अस्ति| यत्र उभौ उत्तरगोयानगरस्य उत्तरे प्रवाहितः भवति, तत्र ४२०मीटारोऽधिकः प्रसरति| अत्र फाल्गुनदी सौन्दर्यपूर्णवक्ररुपेनण प्रवहति| तस्याः वामपश्वे तीरे नेत्रस्थानीयः वहुसुन्दुरं मन्दिरमस्ति| अत्र सन्निकतटे तीर्थस्थानानि सन्ति |यदा एषा उत्तर-पूर्वे प्रायः २७ किलोमिटारः (१७ माइलः) प्रवहति, एवं पर्वतस्य विपरीते यदा प्रवहति तदा एषा महोना नाम भवति| शाखाद्वे प्रचलतः स्तः,अन्ते एकाशाखायां प्रवहति|

फल्गुनद्याः समलकालीनमनदौ ललिजानमहने वर्षाकाले जलप्रवाहाधिकाय अस्मिनैव समये पाश्वस्तभूपृष्टं प्लावितं भवति| गयायफाल्गुनद्याय्यां तीरे चन्द्रपूजनमानुष्ठीयन्ते| एषा अति पवित्रानदी, अत्र तीतर्थीपरिदर्शनाय परमं पवित्रक्षेत्ररुपे प्रसिद्धा, अत्र पूर्वपुरुषाणां पितृमातृतर्पणाभ्याम् फ्लागुनदी प्रसिद्धा| एषा पुरणस्यांशविशेषः, फाल्गुःसाक्षात्बिष्ण्वोः मूर्तिः, एषः पूर्वे दुग्धेन प्रवहति स्म| हिन्दुधर्मैवं विश्बासो अस्ति मरणातनन्तरं "पूणरपि मरणं पूणरपि जननीजठरे शयनं" अतः तद् मोचनाय आत्मना पिण्डदानं करणीयं, तदा एतद् चक्रातवहिभुता भवति,अतः पिण्डदानं कार्यं वहुप्राचीनकालात् परमपरा प्रचलति स्म, प्रचलिस्यति|पञचदश्यायं पिण्डदनस्य शुभोकालः भवति| हिन्दुमासे पूर्णकन्द्रोदयानन्तरं १५दिनानि प्रतिपक्षः नाम्ना परिचितः| ऐतिहासिकप्रसिद्धस्थानं पयगवम्बरतीरम्, अत्र हिन्दवः मूण्डाभूत्वा नूतनवस्त्रपरिधृत्वा पिण्डदानं कुर्वन्ति, एतद् पवित्रक्षेत्रं स्नानाय पूनाय च| इदं कार्यं विष्णुपदमन्दिरेण परिचलयति| अत्र यायकः गलैपण्डः नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति| पिण्डदानाय हिन्दवः आगताः भवन्ति| रामायणे गोयाफाल्गू द्वे नगरे उल्लेख्यः वर्तेते| सीता फाल्गुनद्यां अभिशापः दत्तवती, तेन कारनेन फाल्गुनद्याः जलोशून्यमभवत्, इदानीं तद् स्थानं सिकता पूर्णा विस्तृता क्षेत्रम्| इत्तिहसानुसारे रामस्यानुपस्थित्यां सीता दशरथाय पिण्डदानं कृतवती|

प्रसिद्धः कथास्ति रामेण सह सीता मित्राणि गयायां दशरथाय पूजाया गतवन्तः| ते यदा नद्यां स्नाति(स्नानं कोरोतीत्यर्थः) तदनीम् सीता सिकताभिः क्रिडतन्ति स्म| अकस्मात् दशरथः सिकताभ्यः वहिः आगतः, पिनदानं पृष्ठवन् ,स क्षुधार्त अस्ति|

"https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=फाल्गु_नदी&oldid=433871" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः