विकिपीडियासम्भाषणम्:स्वशिक्षा

अभिनय की कलाः

अभिनय की कलाः प्रदर्शन, तकनीक और भावना में एक गहरा गोता अभिनयः अत्यन्तं जटिलं सूक्ष्मं च कलाप्रकारेषु अन्यतमः अस्ति, यस्य मूलानि मानवसंस्कृतेः इतिहासेः च गभीरे विस्तृताः सन्ति। एषः एकः अनुशासनः अस्ति यस्मिन् पात्राणां चित्रणं, भावानां अभिव्यक्तिः, प्रदर्शनस्य माध्यमेन श्रोतृणां संलग्नता च अन्तर्भवति। अभिनेतारस्य आन्तरिकं स्वरूपं अन्यस्य व्यक्तेः बाह्यचित्रणरूपेण परिवर्तयितुं कला अस्ति, यथा वास्तविकं वा काल्पनिकं वा इति। अभिनयकलायां न केवलं पङ्क्तयः स्मर्यन्ते, न केवलं सङ्केतान् अनुसरन्ति, अपितु पात्रस्य मूर्तरूपम्, मानवीयस्थितिं अवगन्तुं, श्रोतृभिः सह गाढं सम्बन्धं प्रकटितुम् च भवति। अस्मिन् निबन्धे अभिनेतारः उपयुज्यमानानि तन्त्राणि उपकरणानि च, प्रदर्शनस्य भावनात्मकं मनोवैज्ञानिकं च आयामं, आधुनिक-रङ्गमञ्चस्य चलच्चित्रस्य च शिल्पस्य महत्त्वं च मिलित्वा अभिनयस्य विविध-पक्षाणां अन्वेषणं भविष्यति। अभिनय का सारः परिवर्तन और भावना अभिनयस्य सारः आत्मानं अन्यपात्रे परिवर्तयितुं क्षमतायां निहितः अस्ति। एतत् केवलं मञ्चे वा चित्रयन्त्रस्य पुरतः वा शब्दानाम् उच्चारणम् अतिरिच्य अस्ति; एतत् चित्रकथायाः जीवनायाम् आनेतुं, पात्रस्य भावान्, इच्छाम्, संघर्षान् च वास्तविकं कर्तुं भवति। अभिनेतारः स्वस्य पात्रस्य जीवने अनुभवेषु च निमज्जनं कर्तव्यम्। अस्याः प्रक्रियायाः कृते पात्रस्य मनोविज्ञानस्य, प्रेरणां, सन्दर्भेः च बोधः आवश्यकः भवति। अभिनेतारः भावनात्मक-स्मरणे कुशलः भवितुम् अर्हन्ति, यत्र ते स्वानुभवैः भावैः च पात्रस्य भावैः सह सम्बद्धाः भवेयुः। प्रभावशालिषु नाट्यकलाभिषिक्तेषु अन्यतमः स्टानिस्लाव्स्की इत्येषः "भावनात्मकस्मृतिः" इति विचारं प्रावर्तयत्, यत्र एकः अभिनेता पात्रेण सह भावनात्मकं सम्बन्धं निर्मातुं तेषां व्यक्तिगतस्मृत्यां प्राविशति। एतत् तन्त्रं अभिनेतृभ्यः भावान् प्रामाणिकतया अनुभवितुं, ततः तान् स्वपात्रे प्रक्षेपितुं च अनुमन्यते। यद्यपि केषाञ्चन एतत् तन्त्रं विवादास्पदं वा चुनौतीपूर्णं वा स्यात्, तथापि एतत् अभिनयस्य लक्षणम् अस्ति यत् केवलं अनुकरणम् अतिरिच्य वास्तविकं भावं निर्मातुं प्रयतते। एषा भावात्मक-गहनता एव अभिनेतृभ्यः प्रेक्षकैः सह सम्पर्कं स्थापयितुं साहाय्यं करोति, येन ते पात्रस्य यात्रां अनुभवितुं शक्नुवन्ति। कार्यप्रणालियां और दृष्टिकोण शताब्दशः यावत्, विविध-अभिनय-तन्त्राणि उद्भूतानि सन्ति, प्रत्येकम् अभिनेतारः स्वपात्राणि उत्तमतया अवगन्तुं मूर्तरूपम् आनेतुं च साहाय्यं कर्तुं परिकल्पितम्। केषुचित् सुप्रसिद्धाः तन्त्राणि सन्ति यथा स्टानिस्लाव्स्की इत्यस्य तन्त्रं, पद्धति-अभिनयः, मीस्नर्-तन्त्रं च। स्टानिस्लाव्स्की इत्यस्य प्रणालीः कान्स्टाण्टिन् स्टानिस्लाव्स्की इत्यस्य अभिनयविषये दृष्टिकोणः प्रायः 20 शताब्द्याः सर्वाधिकः प्रभावशाली अस्ति। तस्य पद्धतिः अभिनेतारस्य आन्तरिकजीवनस्य, मनोवैज्ञानिक-गहनतायाः च महत्त्वं प्रतिपादयति। स्तानिस्लाव्स्की इत्यस्य मतेन, अभिनेतारः पात्रस्य भावान् विश्वसनीयं कर्तुं स्वस्य व्यक्तिगत-भावान् जीवनानुभवान् च उपयोक्तुं "अभिनये सत्यं" प्राप्तुं प्रयतताम्। "प्रदत्तानां परिस्थितिनां" प्रयोगः, अथवा पात्रस्य जीवनस्य सन्दर्भस्य बोधः, अस्य व्यवस्थायाः केन्द्रबिन्दुः अस्ति। स्तानिस्लाव्स्की "यूनिट्स्" तथा "ओब्जेक्टिव्स्" इत्येतयोः विचारान् अपि विकसितवान्, यत्र अभिनेतारः प्रत्येकस्मिन् दृश्ये स्वपात्रस्य लक्ष्यानि इच्छानि च उत्तमतया अवगन्तुं चित्रकथाम् लघुपत्रेषु विभक्तवन्तः। विधि-अभिनयः-स्टानिस्लाव्स्की इत्यस्य विचारानां आधारेण, ली स्ट्रास्बर्ग् इत्यनेन लोकप्रियं विधि-अभिनयः, सम्भवतः आधुनिक-अभिनयस्य सर्वाधिकं प्रसिद्धं विधानम् अस्ति। मेथोड्-नटः प्रायः आफ्-स्टेज् अथवा आफ्-क्यामरा-पात्रेषु एव तिष्ठन्, पात्रे पूर्णतया निमग्नाः भवन्ति। एषा पद्धतिः अभिनेतृभ्यः प्रामाणिक-भावात्मक-प्रतिक्रियानां चित्रणार्थं व्यक्तिगत-भावात्मकस्मृत्यां उपयोक्तुं प्रोत्साहयति। अभिनेतारः स्वप्रदर्शने भावनात्मकं सत्यं प्राप्नुयात् इति लक्ष्यम् अस्ति, यस्य कृते कदाचित् गहन-भावनात्मक-अन्वेषणस्य आवश्यकता भवति। मार्लन् ब्राण्डो तथा डेनियल् डे-लेविस् इत्यादयः प्रसिद्धाः मेथड्-अभिनेतारः स्वभूमिकां प्रति तीव्रप्रतिबद्धतायाः कृते, स्वपात्रेषु एतावत् पूर्णतया निवसितुं तेषां क्षमतायाः कृते च प्रसिद्धाः सन्ति यत् ते अभिनयस्य पृष्ठस्तरं अतिक्रमन्ति। मैस्नर् टेक्निक्-स्यान्फोर्ड् मैस्नर् इत्यनेन विकसितं एतत् तन्त्रं अभिनेतारस्य दृश्यसहभागिन्या सह सम्बन्धस्य विषये केन्द्रितम् अस्ति। आन्तरिक-आवेशे वा स्मृति-स्मरणे वा अवलम्बनात् परं, मैस्नर्-तन्त्रं अभिनेतृभ्यः वर्तमान-क्षणे सहजतया प्रामाणिकतया च प्रतिक्रियां दातुं प्रोत्साहयति। एतत् तन्त्रं पुनरावृत्तिं, आशुरचनां, सक्रिय-श्रवणस्य च महत्त्वं ददति। लक्ष्यम् अस्ति यत् अभिनेतारः वास्तविकसमये परिस्थितिं प्रति सत्यनिष्ठया प्रतिक्रियां कुर्वन्तु, एकं प्रदर्शनं निर्मीयन्तु यत् गतिशीलम् अनियन्त्रितं च अनुभूयते। मैस्नर्-तन्त्रं स्वाभाविकं प्रामाणिकं च अनुभूयमानानि प्रदर्शनानि निर्मातुं प्रसिद्धम् अस्ति, यत्र अभिनेतारः परस्परं स्वाभाविकतया, अनिर्णितरूपेण प्रतिक्रियां कुर्वन्ति। एतेषु प्रत्येकस्य तन्त्रस्य स्वकीयाः शक्तयः सन्ति, तथा च अभिनेतारः प्रायः पात्रस्य अपेक्षायाः, निर्देशकस्य दृष्टेः, निर्माणशैल्याः च आधारेण भिन्नान् दृष्टिकोणान् संयोजयन्ति। तथापि, प्रत्येकस्य दृष्टिकोणस्य हृदये पात्रस्य आन्तरिकजीवनं सत्येन विश्वसनीयेन च रूपेण चित्रयितुं प्रतिबद्धतां वर्तते। कार्य के मनोवैज्ञानिक और भावनात्मक प्रभाव अभिनयः न केवलं बौद्धिकः प्रयासः अपितु भावनात्मकः मनोवैज्ञानिकः च प्रयासः अस्ति। पात्रग्रहणस्य प्रक्रियायां गहनः अवरोधः भवेत्।

संस्कृत सेवकः

यत्र संस्कृतं तत्र संस्कृतिः अर्थात् अस्माकं संस्कृतिः संस्कृतमध्ये संनिहिता अस्माकं संस्कृते रक्षणाय संस्कृत-संरक्षणमावश्कम् प्राचीनकाले तु सर्वं संस्कृतमय-वातावरणमभवत् परञ्च अधुना शनै शनै संस्कृतस्य ह्रासः भवन्नस्ति कारणादेव अस्माकं संस्कृतिरपि छिन्ना भवति

      परञ्च  इदानिमपि  बहवः  जनाः  संस्कृतानुरागिणः सन्ति,  ते सर्वदा संस्कृतस्य़ संरक्षणाय प्रयत्नशीलाः सन्ति यथा -संस्कृतभारती !

संस्कृत-भारती संस्कृतसंरक्षणाय संस्कृतसम्भाषणशिविरं प्रचाल्य बहुजनानां संस्कृतसेवकान् निर्माति अतः सर्वेषां संस्कृतसेवकानां कृते प्रणमाम्यहम् जयतु संस्कृतं जयतु भारतम् सज्जनपण्डितः (चर्चा) ०९:२७, १५ दिसम्बर २०१४ (UTC)

एतत् पृष्ठं रक्ष्यते चेत् उचितम्

नमस्ते @Shubha:भगिनि.. एतस्य पृष्ठस्य उपयोगं बहुधा नवीनसदस्याः एव कुर्वन्ति । तेषां व्यवहारः विकि-जालानुकूलः नापि भवेत् । किञ्च ते यथा कथञ्चिदपि परिवर्तनं कर्तुं शक्नुवन्ति । अतः यदि स्वशिक्षायाः पृष्ठानि वयं संरक्षयामः, तर्हि अवाञ्छितसम्पादनात् पृष्ठानि रक्षितुं शक्नुमः । अस्तु । ॐNehalDaveND•✉•✎ ०५:३९, ११ दिसम्बर २०१५ (UTC)