तत्रैवं सति कर्तारम्...

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः
Jump to navigation Jump to search


श्लोकः[सम्पादयतु]

गीतोपदेशः
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ १६ ॥

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य षोडशः(१६) श्लोकः ।

पदच्छेदः[सम्पादयतु]

तत्र एवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः पश्यति अकृतबुद्धित्वात् न सः पश्यति दुर्मतिः ॥

अन्वयः[सम्पादयतु]

देहभृता अशेषतः कर्माणि त्यक्तुं नहि शक्यम् । यः तु कर्मफलत्यागी सः त्यागी इति अभिधीयते ।

शब्दार्थः[सम्पादयतु]

तत्र = तस्मिन् प्रसङ्गे
एवं सति = पञ्च हेतवः इति स्थितौ
कर्तारम् = आचरितारम्
आत्मानम् = स्वम्
केवलम् = शुद्धम्
अकृतबुद्धित्वात् = असंस्कृतबुद्धित्वात्
दुर्मतिः = दुष्टबुद्धिः ।

अर्थः[सम्पादयतु]

एवं सर्वकर्मसिद्धौ पञ्च कारणानि इति स्थितौ यः पुरुषः सर्वेषां कर्मणां कर्ता अहम् (आत्मा) इति चिन्तयति तस्य शास्त्रोपदेशेन बुद्धिरेव न संस्कृता इति निर्णयः । ततश्च सः जानन्नपि न जानाति इत्येव बोद्धव्यम् ।

सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]

सम्बद्धाः लेखाः[सम्पादयतु]