सामग्री पर जाएँ

जनसङ्ख्यानुसारं भारतस्य राज्यानि केन्द्रशासितप्रदेशाः च

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः

भारतम् २८ राज्यानां ८ केन्द्रशासितप्रदेशानां च संयोगं अस्ति । भारतम् द्वितीयः सर्वाधिकजनसंख्यायुक्तः देशः यस्य १.२ शत् कोटिः जनाः सन्ति । अत्र १७.५ प्रतिशतं विश्वजनसङ्ख्या अस्ति । विश्वस्य कुलभूमिक्षेत्रस्य २.४% भागः भारते अस्ति ।

भारतस्य जनगणना

[सम्पादयतु]

ब्रिटिश-भारते प्रथमा जनगणना १८७२ तमे वर्षे अभवत् । १९४७ तमे वर्षे भारतस्य स्वातन्त्र्यात् आरभ्य प्रति १० वर्षेषु जनगणना कृता अस्ति, प्रथमवारं १९५१ तमे वर्षे अभवत् । भारते गृहमन्त्रालयस्य अन्तर्गतं जनगणना भारतीय रजिस्ट्रार जनरल जनगणना आयुक्तकार्यालयेन क्रियते, सङ्घीयसर्वकारेण कृतं बृहत्तमेषु प्रशासनिककार्यम् च ।

जनगणना २०२२ तः दत्तांशः यथा रजिस्ट्रार जनरल जनगणना आयुक्तकार्यालयेन,[] तेङ्गगाणासर्वकारेण,[] भारतस्य योजना आयोगेन[] च प्रकाशितम् । जनसङ्ख्याघनत्वं समीपस्थं पूर्णाङ्कं प्रति पूर्णाङ्कनम् अस्ति

श्रेणी राज्यम् वा केन्द्रशासितप्रदेशः जनसङ्ख्या राष्ट्रियभागः (%) दशमलववृद्धि
(२००१–२०१२)
ग्रामीणजनसङ्ख्या प्रतिशत ग्रामीण नगरीयजनसङ्ख्या प्रतिशत नगरीय क्षेत्रफलम्[] घनत्वम्[lower-alpha १] लिङ्गानुपात
1 (रा1) उत्तरप्रदेशराज्यम् १९,९८,१२,३४१ फलकम्:Pct 20.2% १५,५३,१७,२७८ फलकम्:Pct ४,४४,९५,०६३ फलकम्:Pct 2,40,928 किमी2 (93,023 वर्ग मील) 828 /किमी2 (2,140 /वर्ग मील) 912
2 (रा2) महाराष्ट्रराज्यम् ११,२३,७४,३३३ फलकम्:Pct 20.0% ६,१५,५६,०७४ फलकम्:Pct ५,०८,१८,२५९ फलकम्:Pct 3,07,713 किमी2 (1,18,809 वर्ग मील) 365 /किमी2 (950 /वर्ग मील) 929
3 (रा3) बिहारराज्यम् १०,४०,९९,४५२ फलकम्:Pct 25.4% ९,२३,४१,४३६ फलकम्:Pct १,१७,५८,०१६ फलकम्:Pct 94,163 किमी2 (36,357 वर्ग मील) 1,102 /किमी2 (2,850 /वर्ग मील) 918
4 (रा4) पश्चिमवङ्गराज्यम् ९,१२,७६,११५ फलकम्:Pct 13.8% ६,२१,८३,११३ फलकम्:Pct २,९०,९३,००२ फलकम्:Pct 88,752 किमी2 (34,267 वर्ग मील) 1,029 /किमी2 (2,670 /वर्ग मील) 953
5 (रा5) मध्यप्रदेशराज्यम् ७,२६,२६,८०९ फलकम्:Pct 16.3% ५,२५,५७,४०४ फलकम्:Pct २,००,६९,४०५ फलकम्:Pct 3,08,245 किमी2 (1,19,014 वर्ग मील) 236 /किमी2 (610 /वर्ग मील) 931
6 (रा6) तमिऴ्नाडुराज्यम् ७,२१,४७,०३० फलकम्:Pct 15.6% ३,७२,२९,५९० फलकम्:Pct ३,४९,१७,४४० फलकम्:Pct 1,30,051 किमी2 (50,213 वर्ग मील) 555 /किमी2 (1,440 /वर्ग मील) 996
7 (रा7) राजस्थानराज्यम् ६,८५,४८,४३७ फलकम्:Pct 21.3% ५,१५,००,३५२ फलकम्:Pct १,७०,४८,०८५ फलकम्:Pct 3,42,239 किमी2 (1,32,139 वर्ग मील) 201 /किमी2 (520 /वर्ग मील) 928
8 (रा8) कर्णाटकराज्यम् ६,१०,९५,२९७ फलकम्:Pct 15.6% ३,००,६९,३३५ फलकम्:Pct ३,१०,२५,९६२ फलकम्:Pct 1,91,791 किमी2 (74,051 वर्ग मील) 319 /किमी2 (830 /वर्ग मील) 979
9 (रा9) गुजरातराज्यम् ६,०४,३९,६९२ फलकम्:Pct 19.3% ३,४६,९४,६०९ फलकम्:Pct २,५७,४५,०८३ फलकम्:Pct 1,96,024 किमी2 (75,685 वर्ग मील) 308 /किमी2 (800 /वर्ग मील) 919
10 (रा10) आन्ध्रप्रदेशराज्यम् ४,९५,७७,१०३[lower-alpha २] फलकम्:Pct 11.0% ३,४९,६६,६९३ फलकम्:Pct १,४६,१०,४१० फलकम्:Pct 1,62,968 किमी2 (62,922 वर्ग मील) 303 /किमी2 (780 /वर्ग मील) 993
11 (रा11) ओडिशाराज्यम् ४,१९,७४,२१९ फलकम्:Pct 14.0% ३,४९,७०,५६२ फलकम्:Pct ७०,०३,६५६ फलकम्:Pct 1,55,707 किमी2 (60,119 वर्ग मील) 269 /किमी2 (700 /वर्ग मील) 979
12 (रा12) तेलङ्गाणाराज्यम् ३,५०,०३,६७४ फलकम्:Pct 13.58% २,१३,९५,००९ फलकम्:Pct १,३६,०८,६६५ फलकम्:Pct 1,12,077 किमी2 (43,273 वर्ग मील) 312 /किमी2 (810 /वर्ग मील) 988
13 (रा13) केरळराज्यम् ३,३४,०६,०६१ फलकम्:Pct 4.9% १,७४,७१,१३५ फलकम्:Pct १,५९,३४,९२६ फलकम्:Pct 38,863 किमी2 (15,005 वर्ग मील) 859 /किमी2 (2,220 /वर्ग मील) 1,084
14 (रा14) झारखण्डराज्यम् ३,२९,८८,१३४ फलकम्:Pct 22.4% २,५०,५५,०७३ फलकम्:Pct ७९,३३,०६१ फलकम्:Pct 79,714 किमी2 (30,778 वर्ग मील) 414 /किमी2 (1,070 /वर्ग मील) 948
15 (रा15) असमराज्यम् ३,१२,०५,५७६ फलकम्:Pct 17.7% २,६८,०७,०३४ फलकम्:Pct ४३,९८,५४२ फलकम्:Pct 78,438 किमी2 (30,285 वर्ग मील) 398 /किमी2 (1,030 /वर्ग मील) 958
16 (रा16) पञ्जाबराज्यम् २,७७,४३,३३८ फलकम्:Pct 13.89% १,७३,४४,१९२ फलकम्:Pct १,०३,९९,१४६ फलकम्:Pct 50,362 किमी2 (19,445 वर्ग मील) 551 /किमी2 (1,430 /वर्ग मील) 895
17 (रा17) छत्तीसगढराज्यम् २,५५,४५,१९८ फलकम्:Pct 22.6% १,९६,०७,९६१ फलकम्:Pct ५९,३७,२३७ फलकम्:Pct 1,35,191 किमी2 (52,198 वर्ग मील) 189 /किमी2 (490 /वर्ग मील) 991
18 (रा18) हरियाणाराज्यम् २,५३,५१,४६२ फलकम्:Pct 19.9% १,६५,०९,३५९ फलकम्:Pct ८८,४२,१०३ फलकम्:Pct 44,212 किमी2 (17,070 वर्ग मील) 573 /किमी2 (1,480 /वर्ग मील) 879
19 (केप1) दिल्ली १,६७,८७,९४१ फलकम्:Pct 21.2% ४,१९,०४२ फलकम्:Pct १,६३,६८,८९९ फलकम्:Pct 1,484 किमी2 (573 वर्ग मील) 11,297 /किमी2 (29,260 /वर्ग मील) 868
20 (केप2) जम्मूकाश्मीरम् १,२२,६७,०३२ फलकम्:Pct 23.6% ९०,६४,२२० फलकम्:Pct ३२,०२,८१२ फलकम्:Pct 1,25,535 किमी2 (48,469 वर्ग मील)[lower-alpha ३] 297 /किमी2 (770 /वर्ग मील) 890
21 (रा19) उत्तराखण्डराज्यम् १,००,८६,२९२ फलकम्:Pct 18.8% ७०,३६,९५४ फलकम्:Pct ३०,४९,३३८ फलकम्:Pct 53,483 किमी2 (20,650 वर्ग मील) 189 /किमी2 (490 /वर्ग मील) 963
22 (रा20) हिमाचलप्रदेशराज्यम् ६८,६४,६०२ फलकम्:Pct 12.9% ६१,७६,०५० फलकम्:Pct ६,८८,५५२ फलकम्:Pct 55,673 किमी2 (21,495 वर्ग मील) 123 /किमी2 (320 /वर्ग मील) 972
23 (रा21) त्रिपुराराज्यम् ३६,७३,९१७ फलकम्:Pct 14.8% २७,१२,४६४ फलकम्:Pct ९,६१,४५३ फलकम्:Pct 10,486 किमी2 (4,049 वर्ग मील) 350 /किमी2 (910 /वर्ग मील) 960
24 (रा22) मेघालयराज्यम् २९,६६,८८९ फलकम्:Pct 27.9% २३,७१,४३९ फलकम्:Pct ५,९५,४५० फलकम्:Pct 22,429 किमी2 (8,660 वर्ग मील) 132 /किमी2 (340 /वर्ग मील) 989
25 (रा23) मणिपुरराज्यम्[lower-alpha ४] २५,७०,३९० फलकम्:Pct 18.6% १७,९३,८७५ फलकम्:Pct ७,७६,५१५ फलकम्:Pct 22,327 किमी2 (8,621 वर्ग मील) 122 /किमी2 (320 /वर्ग मील) 992
26 (रा24) नागालैण्डराज्यम् १९,७८,५०२ फलकम्:Pct −0.6% १४,०७,५३६ फलकम्:Pct ५,७०,९६६ फलकम्:Pct 16,579 किमी2 (6,401 वर्ग मील) 119 /किमी2 (310 /वर्ग मील) 931
27 (रा25) गोवाराज्यम् १४,५८,५४५ फलकम्:Pct 8.2% ५,५१,७३१ फलकम्:Pct ९,०६,८१४ फलकम्:Pct 3,702 किमी2 (1,429 वर्ग मील) 394 /किमी2 (1,020 /वर्ग मील) 973
28 (रा26) अरुणाचलप्रदेशराज्यम् १३,८३,७२७ फलकम्:Pct 26.0% १०,६६,३५८ फलकम्:Pct ३,१७,३६९ फलकम्:Pct 83,743 किमी2 (32,333 वर्ग मील) 17 /किमी2 (44 /वर्ग मील) 938
29 (केप3) पुदुच्चेरी १२,४७,९५३ फलकम्:Pct 28.1% ३,९५,२०० फलकम्:Pct ८,५२,७५३ फलकम्:Pct 479 किमी2 (185 वर्ग मील) 2,598 /किमी2 (6,730 /वर्ग मील) 1,037
30 (रा27) मिजोरमराज्यम् १०,९७,२०६ फलकम्:Pct 23.5% ५,२५,४३५ फलकम्:Pct ५,७१,७७१ फलकम्:Pct 21,081 किमी2 (8,139 वर्ग मील) 52 /किमी2 (130 /वर्ग मील) 976
31 (केप4) चण्डीगढ १०,५५,४५० (अनुमानित) फलकम्:Pct 17.2% २८,९९१ फलकम्:Pct १०,२६,४५९ फलकम्:Pct 114 किमी2 (44 वर्ग मील) 9,252 /किमी2 (23,960 /वर्ग मील) 818
32 (रा28) सिक्किमराज्यम् ६,१०,५७७ (अनुमानित) फलकम्:Pct 12.9% ४,५६,९९९ फलकम्:Pct १,५३,५७८ फलकम्:Pct 7,096 किमी2 (2,740 वर्ग मील) 86 /किमी2 (220 /वर्ग मील) 890
33 (केप5) दादरा नगरहवेली च दीव दमण च ५८५,७६४ फलकम्:Pct 55.1% २,४३,५१० फलकम्:Pct ३,४२,२५४ फलकम्:Pct 603 किमी2 (233 वर्ग मील) 970 /किमी2 (2,500 /वर्ग मील) 711
34 (केप6) अण्डमाननिकोबारद्वीपसमूहः ३,८०,५८१ फलकम्:Pct 6.9% २,३७,०९३ फलकम्:Pct १,४३,४८८ फलकम्:Pct 8,249 किमी2 (3,185 वर्ग मील) 46 /किमी2 (120 /वर्ग मील) 876
35 (केप7) लदाख २,७४,००० फलकम्:Pct 17.8% ४३,८४० फलकम्:Pct २,३०,१६० फलकम्:Pct 96,701 किमी2 (37,336 वर्ग मील)[lower-alpha ५] 2.8 /किमी2 (7.3 /वर्ग मील) 853
36 (केप8) लक्षद्वीपाः ६४,४७३ फलकम्:Pct 6.3% १४,१४१ फलकम्:Pct ५०,३३२ फलकम्:Pct 32 किमी2 (12 वर्ग मील) 2,013 /किमी2 (5,210 /वर्ग मील) 946
कुल भातम् 1,21,05,69,573 100% 17.7% 83,34,63,448 68.84% 37,71,06,125 31.16% 32,87,240 किमी2 (12,69,210 वर्ग मील)[lower-alpha ६] 382 /किमी2 (990 /वर्ग मील) 940
टिप्पणयः
  1. भारतस्य जम्मूकाश्मीराज्यस्य च जनसङ्ख्यायाः घनत्वनिर्धारणाय दत्तांशैः भारतेन दाविताः किन्तु पाकिस्थानेन (78,114 वर्ग किलोमीटर (30,160 वर्ग मील)) चीनदेशेन (शक्सगमद्रोण्याम् 5,180 वर्ग किलोमीटर (2,000 वर्ग मील), अक्साई चिनादिक्षेत्रेषु 37,555 वर्ग किलोमीटर (14,500 वर्ग मील) च) च नियन्त्रितानि क्षेत्राणि बहिष्कृतानि सन्ति ।[][]
  2. आन्ध्रप्रदेशस्य २०११ जनगणना दत्तांशात् तेलङ्गाणाराज्यस्य जनसङ्ख्यां घटयित्वा गणना भवति ।
  3. अत्र 83,294 वर्ग किलोमीटर (32,160 वर्ग मील) परिमितं क्षेत्रं पाकिस्थाननियन्त्रितम् परन्तु भारतेन पौरगणतन्त्रचीनदेशेन प्रशासिता शक्सगं द्रोणिकायाः सह दावितं ।
  4. मणिपुरराज्यस्य सेनापतिमण्डलस्य माओ-मरम्, पौमता, पुरुल च उपविभागाः अपवर्जिताः सन्ति ।
  5. अस्मिन् 37,555 वर्ग किलोमीटर (14,500 वर्ग मील) परिमितः अक्साई चिनः, पौरगणतन्त्रचीनदेशेन प्रशासितम् किन्तु भारतेन दावितम् लदाखस्य पूर्वसीमायाः अन्यक्षेत्राणि च सन्ति ।
  6. अत्र 1,20,849 वर्ग किलोमीटर (46,660 वर्ग मील) परिमितं क्षेत्रं पाकिस्थाननियन्त्रितम् परन्तु भारतेन पौरगणतन्त्रचीनदेशेन प्रशासिता अक्साई चिनः शक्सगं द्रोणिकायाः सह च दावितं ।

सम्बद्धाः लेखाः

[सम्पादयतु]

सन्दर्भाः

[सम्पादयतु]
  1. "Population and decadal change by residence : 2011 (PERSONS)". Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. p. 2. Archived from the original on 2016-06-24. आह्रियत 2019-01-15.
  2. "Statistical Year Book 2015". telangana.gov.in. Directorate of Economics and Statistics, Government of Telangana. Archived from the original on 19 October 2019. आह्रियत 4 March 2019. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  3. "Census 2011 (Final Data) - Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban)". planningcommission.gov.in. Planning Commission, Government of India. Archived from the original on 27 January 2018. आह्रियत 15 January 2019. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. "Area of India/state/district". Government of India (2001). Census of India. Archived from the original on 2018-12-25. आह्रियत 2008-10-27.
  5. "J&K 2011 Population density census". Archived from the original on 2018-12-25. आह्रियत 2022-01-06.
  6. "Religion PCA 2011 J&K census". Archived from the original on 2016-02-09. आह्रियत 2016-01-14.