कोचबिहारमण्डलम्

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः
नेविगेशन पर जाएँ खोज पर जाएँ
कोचबिहारमण्डलम्

কোচবিহার জেলা
मण्डलम्
Cooch Behar in West Bengal (India).svg
देशः  भारतम्
राज्यम् पश्चिमबङ्गराज्यम्
प्रशासनिकविभागः जलपाइगुडि
केन्द्रनगरम् कोचबिहार नगरम्
Area
 • Total ३,३८७ km
Population
 (२०११)
 • Total २८,२२,७८०
 • Density ८३३/km
Time zone UTC+५:३० (भारतीय-मान-समयः)
लोकसभाकेन्द्रम् कोचबिहार लोकसभाकेन्द्रम्
Website http://www.coochbehar.gov.in

कोचबिहार पश्चिमबङ्गराज्ये स्थितम् एकं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं कोचबिहार नगरम् । आयतनदृष्ट्या मण्डलमिदं राज्यस्य त्रयोदशतमम्[१] । जनसंख्यादृष्ट्या च षोडशतमम्[१] मण्डलम् । कोचबिहारमण्डलस्य उत्तरे जलपाइगुडिमण्डलम्; दक्षिणे बाङ्गलादेशः; पूर्वे असमराज्यम् एवञ्च पश्चिमे जलपाइगुडिमण्डलम् अस्ति । सुनिर्दिष्टं भूखण्डं विहाय अपि अस्मिन् मण्डले इतःस्ततः विक्षिप्तांशाः सन्ति[२]:४७

इतिहासः[सम्पादयतु]

कोचबिहारस्य राज्ञः प्रतीकचिह्नम्

वर्तमानं कोचबिहारमण्डलम् अतीतकाले वृहत्तरस्य कामरूपराज्यस्य प्रदेशः आसीत् । १७७२ तमे वर्षे कोचबिहारमण्डलं ब्रिटिशभारतस्य एकं करदराज्यम् अभवत् । १९४९ तमे संवत्सरे तदानीन्तनः राजा जगद्दीपेन्द्र नारायण स्वराज्यमिदं(कोचबिहारमण्डलम्) भारतस्य सर्वकाराय दत्तवान् । १९५० तमे वर्षे कोचबिहार इति स्थलं पश्चिमबङ्गस्य मण्डलरूपेण आख्यायितम् आसीत् । [२]:४७

कामारूपराज्यस्य अंशरूपेण स्थलमिदं यदा आसीत्, तदानीं अस्य अन्तर्भावः 'कामाता' इति प्रदेशे आसीत् ।

भूगोलम्[सम्पादयतु]

समग्रकोचबिहारमण्डलं समभूमिप्रदेशे अन्तर्भवति । परन्तु विशेषतः अस्य मण्डलस्य दिनहाटाप्रदेशः अवतलभूमियुक्तप्रदेशेषु अन्तर्भवति । कोचबिहारमण्डलस्य सर्वोच्चभूस्थलं भवति शीतलकुचिप्रदेशः । हिमालयपार्वत्यश्रेण्याः पाददेशे मण्डलमिदं अवस्थितम् । अस्मिन् मण्डले एकाधिकाः विशालाकाराः ह्रदाः सन्ति ।[२]:४७-४८

नदनद्यः[सम्पादयतु]

कोचबिहारमण्डले षट्-नदनद्यः सन्ति । ताः यथा-

प्रशासनिकविभागः[सम्पादयतु]

प्राशानिकदृष्ट्या समग्रे कोचबिहारमण्डले पञ्चबृहत्-ग्रामपञ्चायतसभाः, द्वादश-समष्ट्युन्नयनसभाः, तथा षट्-पुरसभाः सन्ति ।

ग्रामपञ्चायतसभा बृहत्-ग्रामपञ्चातसभा समष्ट्युन्नयनसभा पौरसभा
कोचबिहार् सदर् कोचबिहार् कोचबिहार् -१
कोचबिहार् -२
कोचबिहार्
मेखलिगञ्ज मेखलिगञ्ज मेखलिगञ्ज
हलदिबाडि
मेखलिगञ्ज
हलदिबाडि
माथाभाङा महकुमा माथाभाङा माथाभाङा -१
माथाभाङा -२
शीतलकुचि
माथाभाङा
तुफानगञ्ज महकुमा तुफानगञ्ज तुफानगञ्ज -१
तुफानगञ्ज -२
तुफानगञ्ज
दिनहाटा महकुमा दिनहाटा दिनहाटा -১
दिनहाटा -২
सिताइ
दिनहाटा


टिप्पणी[सम्पादयतु]

  1. १.० १.१ "पश्चिमबङ्गस्य मण्डलानि". Government of India portal. आह्रियत 2008-11-24. 
  2. २.० २.१ २.२ २.३ "जेला परिचय् : कोचबिहार्", सप्तर्षि मित्र, योजना - धनधान्ये, अक्टोबर् २००६ संख्या, पृ. ४७-५४
"https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=कोचबिहारमण्डलम्&oldid=464705" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्