सिंहलीलिपिः

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः
Jump to navigation Jump to search
सिंहली
Word Sinhala in Yasarath font.svg
प्रकारः अबुगिडा
भाषा(ः) सिंहलीभाषा
स्थितिकालः क्रैस्तवीय ७००तः –वर्तमानकालः
जननस्रोतः
जन्यलिपयः धिवेस् अकुरु लिपिः
समकालीनलिपिः तेलुगुलिपिः
कन्नडलिपिः
मलयालमलिपिः
तमिळलिपिः
तुळुलिपिः
युनिकोड सूची U+0D80–U+0DFF

सिंहलीलिपिः अबुगिडा लेखनपद्धतेः प्रकारविशेषः । मुख्यतः सिंहलदेशीय जनाः सिंहलीभाषया लेखनावसरे इमं लिपिम् उपयुज्यन्ते । तथापि इयं लिपिः पालि-संस्कृतभाषया लेखननिमित्तमपि उपयुक्ताऽसीत्[१]ब्राह्मीलिपेः वंशभूता इयं सिंहलीलिपिः अतीवप्राचीना एका लिपिः(प्रायः २००० वर्षपुरातनी)[१]
सिंहलीलिपेः वर्णमालायाः शुद्धासिंहली (śuddha siṃhala,ශුද්ධ සිංහල) तथा मिश्रसिंहली (miśra siṃhala මිශ්‍ර සිංහල) इति भेदद्वयम् स्तः[२]

वर्णाः[सम्पादयतु]

व्यञ्जनवर्णः ක । कि लेखनार्थं 'क'कारस्य उपरि एका रेखा योज्यते ක: කි. एतदर्थं 'क'कारस्य अन्तस्थ 'अ'कारः /a/ 'इ'कारेण /i/ परिवर्तते । स्वररहितः व्यञ्जनवर्णः अपि भवितुमर्हति । एतादृशं शुद्धव्यञ्जनवर्णं लेखनार्थं विशेषहलन्तचिह्नम् (hal kirīma) योजितव्यम् : ක් ।
वर्णाः
अघोषाः घोषाः
यूनिकोड देवनागरी ऐ पि ए यूनिकोड देवनागरी ऐ पि ए
कण्ठ्य 0D9A [ka] 0D9C [ɡa] कण्ठ्य
मूर्धन्य 0DA7 [ʈa] 0DA9 [ɖa] मूर्धन्य
दन्त्य 0DAD [t̪a] 0DAF [d̪a] दन्त्य
ओष्ठ्य 0DB4 [pa] 0DB6 [ba] ओष्ठ्य
इतरवर्णाः
यूनिकोड देवनागरी ऐ पि ए यूनिकोड देवनागरी ऐ पि ए
उष्मवर्णाः 0DC3 [sa] 0DC4 [ha] उष्मवर्णाः
तालव्य (ච) (0DA0) ([t͡ʃa]) 0DA2 [d͡ʒa] तालव्य
अनुनासिकाः 0DB8 [ma] 0DB1 [na] अनुनासिकाः
द्रववर्णाः 0DBD [la] 0DBB [ra] द्रववर्णाः
अन्तःस्थ्य 0DC0 [ʋa] 0DBA [ja] अन्तःस्थ्य
मूर्धन्य 0DAB [ɳa] 0DC5 [ɭa] मूर्धन्य
कोष्टकमिदं चित्ररूपेण प्रदर्शयतु
Vowels
short long
independent diacritic independent diacritic
0D85 a [a] inherent a [a, ə] 0D86 ā [aː] 0DCF ā [aː]
0D91 e [e] 0DD9 e [e] 0D92 ē [eː] 0DDA ē [eː]
0D89 i [i] 0DD2 i [i] 0D8A ī [iː] 0DD3 ī [iː]
0D94 o [o] 0DDC o [o] 0D95 ō [oː] 0DDD ō [oː]
0D8B u [u] 0DD4 u [u] 0D8C ū [uː] 0DD6 ū [uː]
0D87 æ/ä [æ] 0DD0 æ [æ] 0D88 ǣ [æː] 0DD1 ǣ [æː]
कोष्टकमिदं चित्ररूपेण प्रदर्शयतु
Prenasalized consonants
nasal obstruent prenasalized
consonant
Unicode translit. IPA
velar 0D9F n̆ga [ⁿɡa] velar
retroflex 0DAC n̆ḍa [ⁿɖa] retroflex
dental 0DB3 n̆da [ⁿd̪a] dental
labial 0DB9 m̆ba [ᵐba] labial
कोष्टकमिदं चित्ररूपेण प्रदर्शयतु
Extra miśra plosives
voiceless voiced
Unicode translit. IPA Unicode translit. IPA
velar 0D9B kha [ka] 0D9D gha [ɡa] velar
retroflex 0DA8 ṭha [ʈa] 0DAA ḍha [ɖa] retroflex
dental 0DAE tha [t̪a] 0DB0 dha [d̪a] dental
labial 0DB5 pha [pa] 0DB7 bha [ba] labial
Other additional miśra graphemes
Unicode translit. IPA Unicode translit. IPA
sibilants 0DC1 śa [sa] 0DC2 ṣa [sa] sibilants
aspirate affricates 0DA1 cha [t͡ʃa] 0DA3 jha [d͡ʒa] aspirate affricates
nasals 0DA4 ña [ɲa] 0DA5 gna [ɡna] nasals
other 0D9E ṅa [ŋa] 0DC6 fa [fa, ɸa, pa] other
other 0DA6 n̆ja[३] [nd͡ʒa] fප n/a fa [fa, ɸa, pa] other
कोष्टकमिदं चित्ररूपेण प्रदर्शयतु
Vocalic diacritics
independent diacritic independent diacritic
diphthongs 0D93 ai [ai] 0DDB ai [ai] 0D96 au [au] 0DDE au [au] diphthongs
syllabic r 0D8D [ur] 0DD8 [ru, ur] 0D8E [ruː] 0DF2 [ruː, uːr] syllabic r
syllabic l 0D8F [li] 0DDF [li] 0D90 [liː] 0DF3 [liː] syllabic l
कोष्टकमिदं चित्ररूपेण प्रदर्शयतु
सिंहलीलिपिः
Unicode chart (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+0D8x
U+0D9x
U+0DAx
U+0DBx
U+0DCx
U+0DDx
U+0DEx
U+0DFx
टिप्पणी
१. यूनिकोड संस्करणम् ६.३ अनुसारम्


अन्तर्जालस्रोताः[सम्पादयतु]

टिप्पणी[सम्पादयतु]

  1. १.० १.१ Daniels (1996), p. 408.
  2. Gair and Paolillo 1997: 15f.
  3. This letter is not used anywhere, neither in modern nor ancient Sinhala. Its usefulness is unclear, but it forms part of the standard alphabet <http://unicode.org/reports/tr2.html>.

उद्धरणानि[सम्पादयतु]

  • Daniels, Peter T. (1996). "Sinhala alphabet". The World's Writing Systems. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 0-19-507993-0. 
  • Fairbanks, G. W.; J. W. Gair, M. W. S. D. Silva (1968). Colloquial Sinhalese (Sinhala). Ithaca, NY: South Asia Programm, Cornell University. 
  • Gair, J. W.; John C. Paolillo (1997). Sinhala. München, Newcastle: South Asia Programm, Cornell University. 
  • Geiger, Wilhelm (1995). A Grammar of the Sinhalese Language. New Delhi: AES Reprint. 
  • Jayawardena-Moser, Premalatha (2004). Grundwortschatz Singhalesisch - Deutsch (3 ed.). Wiesbaden: Harassowitz. 
  • Karunatillake, W. S. (1992). An Introduction to Spoken Sinhala ([several new editions] ed.). Colombo. 
  • Matzel, Klaus (1983). Einführung in die singhalesische Sprache. Wiesbaden: Harrassowitz. 

बाह्यसम्पर्कानि[सम्पादयतु]

"https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=सिंहलीलिपिः&oldid=361662" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः