रायचूरुमण्डलम्

अधि विकिपीडिया, एकः स्वतन्त्रविश्वविज्ञानकोश
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणं, अन्वेषणम्
रायचूरुमण्डलम्
ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
—  मण्डलम्  —
Located in the northeast part of the state
कर्णाटकराज्ये रायचूरुमण्डलम्
Coordinates: 16°13′N 77°21′E / 16.21°N 77.35°E / 16.21; 77.35Coordinates: 16°13′N 77°21′E / 16.21°N 77.35°E / 16.21; 77.35
राष्ट्रम्  India
राज्यम् कर्णाटकराज्यम्
विभागः गुल्बर्गाविभागः
केन्द्रम् रायचूरुनगरम्
उपमण्डलानि रायचूरु, सिन्धनूरु, लिङ्गसगूरु, मान्वि, देदगुर्गः
सर्वकारः
 • District collector अन्बुकुमार वि, IAS
विस्तीर्णम्
 • Total ८,३८६ Square km (३,२३७.९ Square mile)
औन्नत्यम्
रायचूरुमण्डलम्
जनसङ्ख्या (2001)
 • Total १६,६९,७६२
भाषाः
 • अधिकृतभाषा कन्नडभाषा
भारतीयसामान्यकालमानम् (UTC+5:30)
PIN 584101,584102,584103
दूरवाणिसंज्ञा 08532
ISO 3166 code IN-KA-RA
वाहनपञ्जीकरणम् KA-36
लिङ्गानुपातम् 0.983 पु/स्त्री
साक्षरतापरिमाणम् 48.8%
Precipitation ६८०.६ millimetres (. in)
जालस्थानम् raichur.nic.in
Raichur district at a glance

रायचूरुमण्डलम् (Raichur district) कर्णाटकराज्यस्य उत्तरभागस्य मण्डलेषु अन्यतमम् । मण्डलस्य नाम एव मण्डलकेन्द्रस्यापि नाम अस्ति । एतत् बेङ्गळूरुतः ४०९ कि.मी दूरे अस्ति । भारतस्य स्वातन्त्रसङ्ग्रामे हैदराबाद्विमोचनान्दोलने अस्य मण्डलस्य योगदानं महत् वर्तते । राचूर रायपुर् इति च प्रसिद्धः अयं प्रदेशः पूर्वं हैदराबाद् संस्थानाधीनः आसीत् । शिवशरणानां विजयदासः जगन्नाथदासः गोपालदासः तिम्मण्णदासः आनन्ददासः इत्यादीनां जन्मभूमिः ।

भौगोलिकता[सम्पादयतु]

गिरिशिखराणि अतीव अल्पानि सानुप्रदेशाः एव अधिकाः भवन्ति ।

खनिजाः[सम्पादयतु]

”’हट्टी”’ इत्यत्र सुवर्णनिक्षेपः अस्ति । सामान्यप्रमाणेन वर्षा पतति ।

रायचूरुनगरे स्थितं तापविद्युतुत्पादना केन्द्रम्

वातावरणम्[सम्पादयतु]

सामन्यतः शुष्कवायुः सञ्चरति । ग्रीष्मकाले ४५ डिग्रिपर्यन्तं औष्ण्यं बाधते ।

दर्शानीयानि स्थानानि[सम्पादयतु]

क्रि.श. १२९४ तमे वर्षे निर्मितं रायचूरुदुर्गं नगरस्य सांस्कृतिकाकर्षणम् अस्ति।शक्तिनगरस्य शाखोत्पन्नविद्युत्स्थावरः, लिङ्गसूरु हट्टिसुवर्णनिक्षेपः, सिन्धनूरुशालिक्षेत्राणि, मुद्गल् दुर्गम्, जलदुर्गम् इत्यादीनि सुन्दराणि स्थलानि सन्ति ।

उपमण्डलानि[सम्पादयतु]

रायचूरु, मान्वी, देवदुर्गम्, सिन्धनूरु, लिङ्गसूरु

नद्यः[सम्पादयतु]

कृष्णा तुङ्गभद्रा भीमा

क्षेत्राणि[सम्पादयतु]

रायचूरु, मान्वी, मुद्गल्, बणलवाड, कल्लूरु सिन्धनूरु छायाभगवती, अमरेश्वरः गाणदाळु कुरवगड्डे, नारदगड्डे, गब्बुरु, सन्नती,कोप्पर, लिङ्गसूरु

१)सन्नती[सम्पादयतु]

अत्र (८०० वर्ष प्राचीनः) चन्द्रलापरमेश्वरी देवालयः पूर्वाभिमुखः विशालः अस्ति । देवीं चन्द्रलाम्बां सन्तिहोन्नम्म इति च कथयन्ति । सीतादेव्याः अवताररुपा प्रसन्नवदना इति देवीं कथयन्ति । चालुक्यवंशीयानाम् अधिदेवता चन्द्रलाम्बा भीमानदीतीरे स्थितवती अस्ति । शङ्कराचार्यः अत्र एकस्य श्रीचक्रस्य निर्माणं कृतवान् । सन्नती बैध्दानामपि पवित्रं क्षेत्रमास्ति । अत्र बौध्दधर्मस्य अवशेषाः, नागायिबौद्धविश्वविद्यानिलयः विद्याकेन्द्राणि च (१२२ शतकीयानि) अत्र आसन् ।

मार्गः[सम्पादयतु]

  • मुम्बयी-बेङ्गळूरुरेलमार्गे नल्वाररेलनिस्थानतः २० कि.मी ।

२) कोप्पर[सम्पादयतु]

कृष्णानदीतीरे स्थितं महाक्षेत्रम् एतत् । पूर्वं कर्परमहर्षिः अत्र स्थितवान् । कार्परक्षेत्रमिति च क्षेत्रस्य नाम आसीत् । अत्र देवः श्रीनरासिंहः अश्वत्थवृक्षे सालिग्रामरुपेण अस्ति । मूलवृक्षस्य स्फोटानन्तरं षोडशबाहुः श्रीनरसिंहः आयुधसहितः आविर्भूतः अभवत् ।श्रीविजयदासः स्वसुळादिपद्ये क्षेत्रमहिमां स्वयं दृष्टवानिव वर्णितवान् अस्ति । अत्र नदीस्नानं देवपूजादिकं सर्वार्थसाधकं भवति । नवरात्रिसमये अत्र वैभवेण उत्सवः प्रचलति ।

मार्गः[सम्पादयतु]

  • देवदुर्गतः १२ कि.मी ।
  • रायचूरुतः ४८ कि.मी ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]


"http://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=रायचूरुमण्डलम्&oldid=270327" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः