आणन्दमण्डलम्

विकिपीडिया, कश्चन स्वतन्त्रः विश्वकोशः
(आणंदमण्डलम् इत्यस्मात् पुनर्निर्दिष्टम्)
Jump to navigation Jump to search
आणन्दमण्डलम्
मण्डलम्
गुजरातराज्ये आणन्दमण्डलम्
गुजरातराज्ये आणन्दमण्डलम्
Country भारतम्
States and territories of India गुजरातराज्यम्
Headquarters आणन्द
Area
 • Total २,९५१
Population
 (२०११)
 • Total २०,९०,२७६
 • Density ६३१
Languages
 • Official गुजराती, हिन्दी
Website anand.gujarat.gov.in

आणन्दमण्डलम् (गुजराती: આણંદ જિલ્લો, आङ्ग्ल: Anand district) इत्येतत् गुजरातराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति आणन्द इति नगरम् ।

भौगोलिकम्[सम्पादयतु]

आणन्दमण्डलस्य विस्तारः २,९५१ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । इदं मण्डलं गुजरातराज्यस्य मध्यभागे वर्तते । अरब्बीसमुद्रे विद्यमानस्य 'गल्फ् आफ् खम्भात्' इत्यस्य समीपे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे वडोदरामण्डलं , पश्चिमे अहमदाबादमण्डलम् , उत्तरे खेडामण्डलं, दक्षिणे भरुचमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले ७७७ मिल्लीमीटर्मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । अस्मिन् मण्डले चतस्रः नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा- साबरमतीनदी, महीसागरः, सेढी, नविदा ।

जनसङ्ख्या[सम्पादयतु]

२०११ जनगणनानुगुणम् आणन्दमण्डलस्य जनसङ्ख्या २०,९०,२७६ अस्ति । अत्र १०,८८,२५३ पुरुषाः १०,०२,०२३ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ६३१ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ६३१ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १२.५७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९२१ अस्ति । अत्र साक्षरता ८५.७९% अस्ति ।

उपमण्डलानि[सम्पादयतु]

अस्मिन् मण्डले अष्ट उपमण्डलानि सन्ति । तानि- १ आणन्द २ आङ्कलाव ३ बोरसद ४ खम्भात ५ पेटलाद ६ तारापुरं ७ सोजीत्रा ८ उमरेठ

कृषिः वाणिज्यं च[सम्पादयतु]

न केवलं गुजरातराज्ये अपि तु समग्रे भारते क्षीरोत्पादने आणन्दस्य प्रथमं स्थानम् अस्ति । अत्र प्रमुखं कारणम् अमूलगुजरातराज्यस्य मण्डलेषु कृषिक्षेत्रे इदं मण्डलम् अन्यतमम् अस्ति । कदलीफलोत्पादने गुजरातराज्यस्य मण्डलेषु अस्य मण्डलस्य तृतीयं स्थानम् अस्ति । कदलीफलं, पपितफलं ('पपाया'), आम्रफलम्, आलुकम्, आम्लकी, पलाण्डुः, कपिशाकम् ('क्याबिज्'), कार्पासः च अस्मिन् मण्डले उत्पाद्यमानानि प्रमुखाणि कृष्युत्पादनानि सन्ति । क्षीरोत्पादनम्, आहारसंस्करणं, कृषिः, 'एञ्जिनियरिङ्ग्', रासायनिकोद्यमः, 'सिमेण्ट्', नौनिर्माणोद्यमः इत्यादयः अस्य मण्डलस्य प्रमुखाः उद्यमाः सन्ति ।

वीक्षणीयस्थलानि[सम्पादयतु]

'फ्लो-आर्ट्-ग्यालरी' इत्यत्र हस्तकलाप्रदर्शिनी अस्ति । आणन्दमण्डले विद्यमानः अमूल क्षीरोत्पन्नसहकारिसङ्ग्रहालयः प्रसिद्धं वीक्षणीयस्थलम् अस्ति । करमसदे विद्यमानं सरदार् वल्लभभाई पटेलस्मारकं, वीरविठ्ठलभाई पटेलस्मारकं च सुन्दरं वीक्षणीयस्थलम् । एतत् स्मारकं परितः रमणीयम् उद्यानम् अस्ति । आणन्द इत्यस्मात् नगरात् षष्ठिकिलोमीटर् दूरे खम्भात अस्ति । अत्र उपलभ्यमानानि कौशेयवस्त्राणि गुजरातराज्ये प्रसिद्धानि सन्ति । एकादशे शतके निर्मितः स्तम्भन-पार्श्वनाथ-जिनालयः आनन्दमण्डले विद्यमानं प्रसिद्धं जैनमन्दिरम् अस्ति । स्वामिनारायणमन्दिरं, दरबार घाट्, बी डी राव् कोलेज् सङ्ग्रहालयः च अस्य मण्डलस्य अन्यानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति ।

बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]



"https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=आणन्दमण्डलम्&oldid=300176" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः